Geneva-- Ang World Health Organization (WHO) nipahibawo kaniadtong Biyernes, Mayo 5, 2023, nga ang Covid-19 dili na kwalipikado isip usa ka pangkalibutanon nga emerhensya.
Kini nagtimaan sa usa ka simbolo sa pagtapos sa makaguba nga pandemya sa coronavirus nga nakaaghat sa lisod kaniadtong hunahunaon nga mga lockdown, nakaguba sa mga ekonomiya sa tibuok kalibutan ug nakapatay og labing menos pito ka milyon ka mga tawo sa tibuok kalibutan.
Ang WHO una nga nideklarar sa Covid-19 nga usa ka emerhensya kapin sa tulo ka tuig ang milabay. Ang mga opisyal sa ahensya sa panglawas sa UN nag-ingon nga bisan kon ang yugto sa emerhensya natapos na, ang pandemya wala matapos, taliwa sa bag-o nga mga spike sa mga kaso sa Southeast Asia ug Middle East.
Ang WHO niingon nga liboan ka mga tawo ang nangamatay sa virus matag semana.
"It's with great hope that I declare Covid-19 over as a global health emergency," matod ni WHO Director-General Tedros Adhanom Ghebreyesus.(Uban sa dako nga paglaum nga akong ideklarar ang Covid-19 nga natapos na isip pangkalibutanon nga emerhensya sa kahimsog).
"That does not mean Covid-19 is over as a global health threat," matod niya. (Wala kana magpasabut nga ang Covid-19 natapos na ingon usa ka global nga hulga sa kahimsog), nidugang nga di siya magpanagana sa pagtigom og balik sa experts aron pagtuki sa sitwasyon kon ang Covid-19 "put our world in peril" (magbutang sa atong kalibutan sa peligro).
Giingon ni Tedros nga ang pandemya nagkaubos na sud sa usa ka tuig, nga niila nga kadaghanan sa mga nasod nibalik na sa ilang mga kinabuhi sa wa pa ang pandemic sa Covid-19.
Nagbangutan siya sa kadaot nga nahimo sa Covid-19 sa tibuok kalibutan nga komunidad, niingon nga ang virus nakaguba sa mga negusyo, nagpagrabe sa pagkabahinbahin sa pulitika ug nimugna og milyon-milyon ka mga kabos. Namatikdan usab ni Tedros nga lagmit adunay labing menos 20 ka milyon nga namatay sa Covid-19, nga sobra sa opisyal nga gitaho nga pito ka milyon.
"Covid has changed our world and it has changed us," matod niya, nga nagpahimangno nga naa gihapon ang risgo sa bag-ong variants. (Gibag-o sa Covid ang atong kalibutan ug gibag-o kita niini).
Si Dr. Michael Ryan, hepe sa emerhensiya sa WHO, niingon nga katungdanan sa mga pangulo sa estado ug uban pang mga lider ang pagdesisyon kon giunsa pag-atubang ang mga hulga sa panglawas sa umaabot, tungod sa daghang mga problema nga nakabalda sa tubag sa kalibutan sa Covid-19.
Ang mga nasod nakagsabot sa usa ka pandemya nga tratado nga ang pipila naglaom nga mahibaw-an dayon kon unsaon pag-atubang ang mga hulga sa sakit sa umaabot, apan gidudahan pa kon kini nga kasabutan hugot bang legal nga mapatuman.
Sa una nga gideklarar sa ahensya sa panglawas sa UN nga ang coronavirus usa ka internasyonal nga krisis kaniadtong Enero 30, 2020, wala pa kini gihinganlan nga Covid-19 ug wala'y daghang mga pagkatap sa gawas sa China.
Kapin sa tulo ka tuig ang milabay, ang virus maoy hinungdan sa gibana-bana nga 764 milyon ka mga kaso sa tibuok kalibutan ug mga lima ka bilyon nga mga tawo ang nakadawat sa labing menos usa ka dose sa bakuna. (AP)