Usa ka mahinungdanong lagda nga kinahanglang pagasundon ubos sa Republic Act No. (RA) 9165, ang Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002, mao ang chain of custody, ang kutay sa pagkupot sa ebidensiya, sa nasakmit nga illegal nga drugas, gikan sa pagsakmit hangtod sa pagpresentar niini sa korte.
Gani, giabsuwelto sa Korte Suprema ang akusado sa pagtanom og marijuana kay napakyas ang kapulisan sa estrikto nga pagsunod sa chain of custody sa nasakmit nga marijuana.
Mao kini ang desisyon sa Supreme Court En Banc sa kaso nga People v. Acdang (G.R. No. 263341, February 4, 2025, nga sinuwat ni Associate Justice Jhosep Y. Lopez ug nag-absuwelto sa akusado nga si Allan Acdang.
Si Acdang gikonbikto sa Regional Trial Court (RTC) tungod sa pagtanom og marijuana, usa ka kalapasan sa RA 9165.
Si Acdang ug iyang igsuon nasikop niadtong 2011 sa usa ka operasyon sa kapulisan didto sa Kibungan, Benguet, tungod sa pagtanom og marijuana.
Way saksi sa dihang gikuhaan og hulagway ug giimbentaryo sa kapulisan ang nasakmit nga marijuana didto sa plantation site.
Mieskapo si Acdang apan nitahan sa iyang kaugalingon sa 2016. Gikonbikto siya sa RTC, ug gidasonan kini sa Court of Appeals. Niabot ang maong kaso sa Korte Suprema.
Gibali sa Korte Suprema ang pagkonbikto ni Acdang tungod kay napakyas ang kapulisan sa pagdala sa gikinahanglan nga mga saksi sa pag-imbentaryo ug pagkuha og hulagway sa nasakmit nga marijuana.
Ubos sa RA 9165, kinahanglan nga probahon sa prosecution beyond reasonable doubt, sa way pagduda, nga ang drugas nga nasakmit mao ang gi-examine sa laboratoryo ug gipresentar sa hukmanan.
Mahimo kini pinaagi sa chain of custody rule, ang pagsubay ug pagdokumento sa pagkupot sa nasakmit nga drugas gikan sa pagsakmit sa drugas, sa pagbalhin niini ngadto sa crime lab ug sa pagpresentar niini sa korte aron garantisado nga way tampering o pag-usab sa ebidensiya.
Sa usa ka balido nga chain of custody, ang prosecution kinahanglan nga mopakita sa: (1) pagsakmit ug pagmarka sa illegal nga drugas sa apprehending officer; (2) pag-turnover sa nasakmit nga drugas ngadto sa investigating officer; (3) pagbalhin sa drugas sa investigating officer ngadto sa forensic chemist alang sa examination; ug (4) pagsumitir sa gimarkhanan ug gi-examine nga drugas ngadto sa korte.
Giklaro sa Korte Suprema nga sa kaso nga Nisperos v. People (2022) ang pagmarka pagahimuon dayon sa lugar nga kini nasakmit, sa atubangan sa nakalapas sa balaod gawas lang kon nieskapo kini, ug ang pag-imbentaryo ug pagkuha og hulagway himuon dayon human sa pagsakmit atubangan sa akusado o iyang representante ug sa gikinahanglan nga mga saksi.
Ang gidaghanon sa mga saksi nag-agad kon kanus-a gihimo ang pagsakmit. Kon gihimo gikan sa Hulyo 4, 2002 ngadto sa Agusto 6, 2014 (ubos sa RA 9165), tulo ka saksi ang gikinahanglan – usa ka elected public official, usa ka representante sa Department of Justice ug usa ka sakop sa media.
Kon gihimo human sa Agusto 7, 2014 (ubos sa RA 10640), duha ka saksi ang gikinahanglan – usa ka elected public official ug bisan hain sa representante sa National Prosecution Service ug sa media.
Kon di matuman ang lagda, kinahanglan nga moesplikar ang prosecution nga napreserbar ang integridad sa ebidensiya. Sa maong kaso, ang Korte Suprema miingon nga napakyas ang kapulisan sa pagpakita nga naningkamot sila sa pagimbitar og saksi atol sa operasyon sa halayog lugar.
Mahinungdanon ang chain of custody kay ang kapakyas sa pagprobar sa pag-ila sa ebidensiya ug sa integridad niini moresulta sa pagkaabsuwelto sa akusado sama sa pagkaabsuwelto ni Acdang. (edbarrita@gmail.com)