Gipahigayon ang ikaupat nga State of the Nation Address (Sona) ni Presidente Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. nga nilanat og kapin sa usa ka oras niadtong Lunes sa hapon didto sa hawanan sa Kongreso, tinambungan sa mga magbabalaod ug mga dagkong opisyales sa nasod.
Gikinahanglan ba gyud ang Sona sa presidente? Ang Section 23, Article VII, 1987 Constitution, nagkanayon, “The President shall address the Congress at the opening of its regular session. He may also appear before it at any other time.”
Gimando kini sa Batakang Balaod nga pagabuhaton sa pangulo sa pagbukas sa regular session sa Kongreso. Ang Section 15, Article VI, 1987 Constitution, nag-ingon nga “Congress convenes once a year on the fourth Monday of July.”
Sa ato pa, ang Sona sa presidente usa ka “constitutional obligation,” ingon nga iya kining taho sa mga nahimo sa iyang administrasyon ngadto sa Kongreso nga maoy representante sa katawhan ug sa mga plano sa iyang mga pagabuhaton pa.
Sa iyang Sona niadtong Lunes, giwarningan sa pangulo kadtong mga nalambigit sa pangurakot sa flood control projects.
Sa iyang gihimong inspeksyon, kadaghanan niini mga huyang, nangatumpag ug gianod lang sa baha. Ang ubang flood control projects anaa ra sa hunahuna o imahinasyon.
Matod pa ni Presidente Marcos, ang substandard nga mga flood control project maoy hinungdan sa grabeng pagbaha tungod sa grabeng pag-uwan dala sa nga bagyong Crising, Dante ug Emong ug sa epekto sa habagat.
Alang sa mga hingtungdan, ang pangulo nagkanayon, “Have some shame for the households that were swept away or submerged by the floods. Have some shame, especially for our children who will inherit the debts you made, while you just pocketed the money.”
Sa sayo pa, si Senador Panfilo “Ping” Lacson namahayag nga hapit katunga sa mokabat sa P2 trilyunes nga gigahin sa mga flood control projects sa gobiyerno sukad pa sa 2011 ang gilamoy sa pangurakot.
Unya, sa nagkadako na ang badyet alang sa flood control projects, nagkadako sab hinuon ang mga baha. Mura og nisiaw na hinuon ang mga baha kay nagsalig nga dunay dakong pundo nga gigahin ang nasudnong kagamhanan.
Matod pa ni Lacson, ang nasudnong badyet sa flood control projects sa miaging tulo ka tuig mao kini - P280 bilyunes sa 2023, P349 bilyunes sa 2024 ug P346 bilyunes sa 2025.
Apan ang nahitabo mao nga imbes moubos ang level sa tubig sa baha, nisaka na man hinuon ang level niini, nunot sa pagsaka sa gidak-on sa badyet alang sa mga flood control projects.
Ang gikinahanglan mao ang sakto nga paggamit sa pundo alang sa mga flood control projects nga dili kini ibanlas ngadto sa bulsa sa mga kurakot.
Kay kon tangtangon ang tanang pundo alang niini, dili man sab mawagtang ang pagbaha. (edbarrita@gmail.com)