Ang artificial intelligence (AI) nga gitawag sa Korte Suprema nga “augmented intelligence,” mahimong motabang apan dili mahimong mohulip o mopuli sa panghunahuna ug paghukom sa mga huwes, mga abogado, ug mga kawani sa mga hukmanan.
Aron sa pagseguro niini, ang Supreme Court En Banc miluwat sa usa ka resolusyon niadtong Pebrero 18, 2026 (A.M. No. 25-11-28-SC), usa ka komprehensibong giya sa responsable nga paggamit sa “human-centered augmented intelligence” sa judicial system.
Gitawag kini nga “Governance Framework on the Use of Human-Centered Augmented Intelligence in the Judiciary,” usa ka mahinungdanong lakang alang sa modernisasyon sa mga operasyon sa mga korte ug sa pagpahigayon sa hustisya pinaagi sa mga bag-ong teknolohiya.
Nagsubay kini sa tulo ka ethical principles: fairness o kaangayan, accountability o kon si kinsa ang dunay tulobagon ug transparency, ang pagkamatinud-anon sa way paglipud-lipod. Gibase kini sa promotion of the rule of law, social justice ug privacy ug data protection.
Kining tulo ka prinsipyo, matod sa Korte Suprema, nagsuporta sa “ethical and responsible use of human-centered augmented intelligence tools in the Judiciary” ug magpalig-on sa pagtuo ug pagsalig sa publiko sa pagkagawasnon ug way pagdapig-dapig sa judicial system.
Ang mga korte sa Pilipinas nagsugod sa pagtuon ug sa pilot-testing sa mga AI tools, sama sa transcription ug research, sa miaging tulo ka tuig. Ang Sandiganbayan ug ang mga first-level ug second-level nga mga korte mitaho sa 50 porsiyento ngadto sa 80 porsiyento nga pagkunhod sa panahon sa transcription human sa ilang pilot-testing sa Scriptix, usa ka AI transcriptor, gikan sa 2023 ngadto sa 2024.
Niadtong Hunyo sa 2025, ang Office of the Court Administrator nimando sa mga stenographers sa mga korte sa paggamit sa Scriptix sa ilang transcription sa dihang gitugotan sa Korte Suprema ang pagpalit sa maong sistema sa AI.
Ang mahinungdanon nga kontrolado sa tawo ang paggamit sa bisan unsang AI. Matod sa 25 ka pahina nga giya, “Human control must be paramount in any use of AI. While human-centered augmented intelligence aims to approximate aspects of human intelligence and cognition, it must always be understood that this should not replace human discernment.”
Ang pagsabot ug pagpangatarungan sa tawo mao ang sentro sa sanga sa hudikatura sa nasod, bisan pa kon giduso niini ang modernisasyon sa mga proseso sa mga hukmanan.
Matod sa Korte Suprema, ang paggamit sa bisan unsang AI kinahanglan nga ipatuman sa hugna-hugna sugod sa pilot testing, ug kinahanglan nga aprobahan sa Supreme Court En Banc, subay sa iyang rule-making power ug pagdumala ug superbisyon sa tanang mga korte.
Kinahanglan sab nga ibutyag ang paggamit sa mga AI tools sa pagproseso sa mga dokumento sa korte sama sa voice-to-text transcription, translation, compilation, summarization, processing, copyediting, proofreading o citations.
Kon ang usa ka sakop sa hudikatora, opisyal o kawani sa korte mogamit sa AI, kinahanglan nga ipahibalo kini sa labing yano, klaro ug masabot nga lingwahe o pinulongan aron maangkon ang pagsalig ug kompyansa sa publiko.
Kinahanglan sab ang komprehensibong pagdokumento sa paggamit sa AI ug sa tawo nga nagrepaso niini aron mahibaw-an kon si kinsa ang angay nga manubag. Matod sa Korte Suprema, “Responsibility ultimately falls on the designer, developer, or user of an AI tool. As such, a user of an AI tool … is personally responsible for the output the tool produces and its consequences.” (edbarrita@gmail.com)