Kon ang mga ginikanan nga nangamatay nagbilin og utang, way eredero nga gustong mobayad niini. Apan kon dunay kabilin nga luna sa yuta, mag-away ug ma-ilog ang mga eredero. Karon, inig kahibalo sa dako nga bayranan sa estate tax, mag-ampahay ang managsuon kon si kinsa ang pabayron sa estate tax.
Maong daghang mga kabilin nga yuta nga wa mabahin, wa mabalhin sa ngalan sa mga eredero kay kinahanglan man nga bayran ang estate tax una kini mahitabo. Busa naumol sa mga magbabalaod ang gitawag nga amnesty sa estate tax.
Ubos sa tax amnesty, tangtangon ang penalty nga nakapasamot kadako sa balayrunon nga estate tax sa mga eredero sa estado sa nangamatay. Apan di tanan nga mga eredero ang naka-process dayon niini. Busa gikinahanglan pa gyud ang paglugway sa deadline sa amnesty.
Giaprubahan sa committee on ways and means sa House of Representatives ang hinugpong nga balaudnon nga maglugway sa amnesty sa estate taxes niadtong nangamatay hangtod sa Disyembre 31, 2024, ngadto sa Disyembre 31, 2028.
Si Marikina Rep. Miro Quimbo, tsirman sa komite, namahayag nga nagkauyon sila nga amendahan ang Republic Act (RA) No. 11569, ang balaod nga gipirmahan ni kanhi Presidente Rodrigo Duterte, nga nag-uswag sa estate tax amnesty deadline ngadto sa Hunyo 15, 2023.
Niadtong Mayo 2023, atol sa 19th Congress, ang House of Representatives niaprobar sa ikatulo ug katapusang pagbasa sa usa ka balaudnon nga maglugway sa estate tax amnesty deadline ngadto sa Hunyo 14, 2025, imbes Hunyo 15, 2023. Wa kini pirmahi sa pangulo apan nahimo kining balaod niadtong Agusto 2023, ang RA 11956.
Ang tumong sa RA 11569 mao ang pagpadako sa koleksiyon sa buhis pinaagi sa paghatag og amnestiya sa wa pa kabayri nga internal revenue taxes nga gipahamtang sa gobiyerno nasyonal sukad sa taxable year 2017 ug sa nangaging katuigan.
Nagpasabot kini nga ang estado sa mga eredero sa mga nangamatay sa wa pa ang Disyembre 31, 2017 kansang mga estate taxes wa pa kabayri makapahimulos sa maong tax amnesty aron di makabayad sa mga penalty.
Apan tungod sa pagkuyanap sa COVID-19 pandemic sa tibuok nasod ug sa tibuok kalibotan, nalangay ang processing sa estate taxes tungod sa mga lockdowns ug quarantines nga gipatuman sa daghang mga dapit.
Ang bag-ong cut-off date mao ang Disyembre 31, 2024. Dili mahimo ang 2025, kay wa pa may penalty nga gipatuman alang sa maong tuig nga talitapos pa. Matod pa ni Kongresista Quimbo, wa pay penalty sa estate tax alang niadtong namatay sa 2025.
Ang gilantawan sa mga magbabalaod mao ang kalangay sa pag-process sa estate tax kay nagsalig ang mga eredero nga gisigihan og lugway ang deadline niini. Si Quimbo niingon nga kon mapasar ang balaudnon sa House of Representatives, iduso pa kini sa Senado, busa molanat pa kini og taudtaud una mapasar nga balaod.
Ang Department of Finance (DOF) namahayag nga si Finance Secretary Frederick Go uyon sa paglugway sa deadline ngadto sa Hunyo 30, 2028. Nagpasabot kini sa tulo ka tuig nga extension sa deadline.
Si Quezon City Rep. Bong Suntay niingon nga ang petsa mahimong pagahisgutan pa. Apan kinahanglan nga aprobahan na ang maong balaudnon kay klaro nga nagkauyon ang legislative ug executive department sa panginahanglan sa usa ka estate tax amnesty. (edbarrita@gmail.com)