Kon ikaw usa ka kongresista nga sakop sa usa ka political dynasty, mosugot kaha ka nga wagtangon ang poltical dynasty sa Pilipinas? Hinumdomi nga kapin sa 80 porsyento sa 253 ka mga kongresista nga gipili sa mga distrito sa Pilipinas mga sakop sa pamilya sa political dynasty.
Ang Article II, Section 26, 1987 Philippine Constitution, nagmando, “The State shall guarantee equal access to opportunities for public service, and prohibit political dynasties as may be defined by law.”
Gimando sa Konstitysyon nga i-ban ang mga political dynasty aron paghatag og patas nga kahigayonan sa tanang katawhan sa pag-alagad sa publiko. Apan imbis wagtangon ang mga political dynasty, nigamot na hinuon.
Usa sa mga hinungdan niini mao ang limitasyon sa termino sa mga pinili nga opisyales sa gobyerno. Kon mapupos na ang termino sa usa ka opisyal, ipuli ang iyang asawa, anak, igsuon, ig-agaw, umagad, kumpare o apo ba hinuon.
Wa sab ideretso sa Konstitusyon ang pagdili sa mga political dynasty. Kinahanglan pa nga i-define kini sa Kongreso. Magsabot pa ang mga kongresista ug mga senador, kadaghanan kanila mga sakop og political dynasty, kon unsay political dynasty, unsay kahulogan niini, unsay ipasabot niini.
Unya i-ban kaha sa Kongresso ang mga political dynasty nga kadaghanan kanila mga sakop man og political dynasty? Mao na nga dul-an na lang sa upat ka dekada gikan sa pagratipikar sa Batakang Balaod, wa gihapoy naumol nga balaod nga maghatag og kahulogan ug magdili sa political dynasty.
Niadtong miaging Martes, Disyembre 9, 2025, si Presidente Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (BBM), nga usa usab ka sakop sa usa ka political dynasty, miluwat og direktiba ngadto kang Senate President Vicente Sotto III ug Speaker Faustino Dy III nga unahon pagtuki ug pagpasar ang mga balaudnon nga magdili sa mga political dynasty.
Lakip sa mga priority bills sa pangulo mao ang Party List System Reform Act, ang Independent People’s Commission Act ug ang Citizens Access and Disclosure of Expenditures for National Accountability (Cadena).
Hinumdomi nga ang presidente mismo usa ka sakop sa usa ka dakong political dynasty. Apan karon siya na ang mimando nga unahon sa pagpasar ang balaudnon batok niini.
Lakip sa maong political dynasty mao ang iyang anak nga si Ilocos Norte Rep. Sandro Marcos, iyang igsuon nga si Senador Imee Marcos, iyang ig-agaw nga si kanhi Speaker ug Leyte Rep. Martin Romualdez, cousin-in-law nga si Tingog party list Rep. Yedda Marie Romualdez, pag-umangkon nga si Tingog party list Rep. Julian Andrew, first cousin nga si Ilocos Rep. Angelo Marcos Barba ug cousin-in-law nga si Navotas Rep. Toby Tiangco.
Laing sakop sa maong political clan mao ang iyang pag-umangkon nga si Ilocos Norte Gov. Matthew Joseph Manotoc, cousin-in-law nga si Ilocos Norte Vice Gov. Cecilia Araneta-Marcos, ig-agaw nga si Laoag City Mayor Michael Edward Keon ug laing ig-agaw nga si Tacloban City Mayor Alfred Romualdez.
Niining bag-o, nabaniog na sab ang mga political dynasty tungod sa ilang kalambigitan sa mga anomaliya sa mga proyekto sa gobyerno, lakip na sa flood control scandal.
Daghan ang nahibung sa mando sa presidente nga mosangpot sa pagwagtang sa mga political dynasty. Apan dunay angay ug tukma nga panahon aron ang usa ka tawo molihok.
Matod pa ni William Shakespeare sa “Julius Caesar,” “There is a tide in the affairs of men, which, taken at the flood, leads on to fortune; omitted, all the voyage of their life is bound in shallows and in miseries.” – edbarrita@gmail.com