Si Benjamin Franklin, usa sa founding fathers sa Estados Unidos, niingon, “By failing to prepare, you are preparing to fail.” Sa atong kapakyas sa pagpangandam, nangandam kita nga mapakyas. Mao nga gikihanglan ang pagpangandam bisan sa mga katalagman nga di mapugngan sama sa baha.
Human nakalas ang gatosan ka mga kinabuhi sa baha nga dala ni Typhoon Tino, daghan ang nangutana kon wa bay flood control master plan ang Sugbo. Kay dunay P26 bilyones nga flood control projects nga gipatuman sa Sugbo gikan sa 2022 hangtod 2025 apan wa kini nakapugong sa grabeng pagbaha.
Pat-ak-pat-ak ang pagpautman niini. Ingon sa way plano nga gisubay. Ang mga proyekto pinadagan. Sa sud-an pa, nagdaghan lang ang sabaw. Ang uban mora og multo, di makita sa atong mga mata. Sa kadako sa nagasto alang niini, nganong ingon man ani?
○ ○ ○
Gibutyag ni Department of Public Works and Highways (DPWH) Secretary Vince Dizon nga duna na diay flood control master plan ang Sugbo nga nakompleto niadtong 2017, walo ka tuig na ang nakalabay. Apan nganong wa man kini ipatuman?
Ang gibasihan sa maong master plan mao ang pagtuon nga gihimo sa Japan International Cooperation Agency (Jica) sa 2013. Ang tumong niini mao ang kinatibuk-an solusyon sa pagbaha gikan sa sinugdan ug ulohan sa mga sapa ug hangtod sa ubos nga dapit nga maagian niini.
Sanglit unya pa lagi ta manguros kon malintian na, si Dizon niingon nga ipatuman na sa DPWH ang maong flood control master plan. Iapil sa pagpatuman niini ang mga ahensiya nga may kalambigitan sa tubig ug kalikupan sama sa National Irrigation Administration ug Department of Environment and Natural Resources.
○ ○ ○
Gibasihan sa maong flood control master plan ang gitawag nga integrated water resources management. Ang pagpugong sa baha usa lang ka bahin niini. Maglakip kini sa watershed protection, ang pagrotehir sa dapit sa atong kabukiran nga maoy biawan ug tinubdan sa tubig.
Usa sa mga mahinungdang bahin niini mao ang water impounding, ang pagpugong ug pagtigom sa tubig didto sa kabukiran aron dili modiretso sa ubos. Sa maong paagi, ang tubig nga mapugngan ug matigom didto sa ibabaw magamit sa irrigation o patubig sa mga tanom sa mga mag-uuma ug tubig nga mainom.