Tukion karong adlawa sa Senado kon ipadayon pa ba ang pagbista sa impeachment ni Bise Presidente Sara Duterte human sa desisyon sa Korte Suprema nga nagdeklarar niini nga unconstitutional.
Si Senate President Francis Escudero niingon nga gihatagan ang tanang sakop sa Senado sa higayon nga magtuon sa 97 ka pahina nga desisyon sa Korte Suprema, walay labot sa concurring opinion sa ubang mga mahistrado.
Apan alang kang Escudero dili na angay nga i-convene pa ang impeachment court tungod kay gideklarar na man sa Korte Suprema nga ang Articles of Impeachment “void from the start” ug ang Senado wala nay hurisdiksiyon sa maong kaso.
Apan kinahanglan matod niya nga botohan pa kini sa Senado sa plenary karong adlawa kon ipadayon ba o dili ang pagbista sa impeachment batok sa bise presidente.
Samtang si Senate President Pro Tempore Jinggoy Estrada niingon nga 19 ngadto sa 20 sa mga senador hayan nga motuman sa desisyon sa Labaw’ng Hukmanan nga magpugong sa pagbista sa impeachment ni Duterte.
Niadtong Hulyo 25, 2025, gideklarar sa Korte Suprema nga nulo ug dili balido ang Articles of Impeachment nga gipasaka sa House of Representatives kay nakalapas kini sa one-year rule nga nag-ingon nga mapasaka ang impeachment kausa ra sa usa ka tuig ug sa katungod sa due process ubos sa Bill of Rights.
Sa boto nga 13-0-2, unanimous ang boto sa mga mahistrado nga unconstitutional ang impeachment ni Duterte kay nakalapas kini sa one-year rule ubos sa Article XI, Section 3(5) sa Constitution.
Si Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa wala mobotar samtang on leave si Associate Justice Maria Filomena D. Singh. Apan ang Korte Suprema niingon nga wa nila iabsuwelto si Duterte sa bisan unsang kaso batok kaniya.
Ubos sa one-year rule, ang mosunod nga impeachment complaint mahimong ipasaka batok sa bise presidente sugod sa Pebrero 6, 2026.
Kini mao ang desisyon sa Korte Suprema sa mga kaso nga Sara Z. Duterte v. House of Representatives et al., G.R. No. 278353 ug Atty. Israelito P. Torreon et al. v. House of Representatives et al., G.R. No. 278359, July 25, 2025.
Dunay upat ka impeachment complaint nga gipasaka batok ni Duterte. Ang unang tulo gipasaka sa mga pribadong tawo ug nagkalainlaing pundok sa House of Representatives (HOR) niadtong Disyembre 2, 4 ug 19, 2024.
Ang ikaupat nga impeachment complaint gipasaka pinaagi sa usa ka resolusyon nga giaprobahan sa sobra sa one-third sa mga sakop sa House niadtong Pebrero 5, 2025, nga gipadala isip Articles of Impeachment ngadto sa Senado sa samang adlaw. Gikuwestiyon kini didto sa Korte Suprema.
Ang desisyon nga sinuwat ni Senior Associate Justice Marvic M.V.F. Leonen niingon nga ang tanang isyung legal labot sa impeachment proceedings ubos sa judicial review, “considering the nature of the offices and the institutions that are subject to impeachment, its effect on the independence of constitutional departments and organs, and its nature as a constitutional process.”
“The impeachment process is primarily a legal and constitutional procedure but with political characteristics. It may be sui generis but it is not a purely political proceeding. This means that the Bill of Rights, especially the due process clause and the right to speedy disposition of cases, applies to the entire impeachment process,” nagkanayon kini.
Samtang ang Korte Suprema dili maoy mohukom kon ang usa ka impeachable officer tangtangon o idiskwalipikar sa usa ka political office, kini adunay obligasyon sa pagsubay kon natuman ba ang mga proseso nga gimando sa Konstitusyon.
“There is a right way to do the right thing at the right time. This is what the Rule of Just Law means. This is what fairness or due process of law means, even for impeachment,” nagkanayon ang desisyon. (edbarrita@gmail.com)