Sa among pagbisita sa Taipei, Taiwan uban sa ubang mga sakop sa media sa Sugbo pipila ka tuig na ang milabay, gidala kami sa usa ka revolving restaurant sa usa ka tower ibabaw sa usa ka incinerator sa basura.
Apan dinhi sa Pilipinas, gidili sa balaod ang pagsunog sa basura. Usa na niini ang Republic Act No. 9003, ang “Ecological Solid Waste Management Act of 2000” nga nagdili sa bukas nga pagsunog sa basura.
Gani ang makalapas niini pahamtangan sa multa nga dili mominos sa P300 apan dili molabaw sa P1,000 o pagkabilanggo sa dili mominos sa usa ka adlaw ug dili molabaw sa 15 ka adlaw.
Nag-una niini ang Republic Act No. 8749, ang “Philippine Clean Air Act of 1999” nga nagdili sa incineration sa basura. Ang Section 20 niini nagkanayon, “Ban on Incineration. - Incineration, hereby defined as the burning of municipal, bio-medical and hazardous wastes, which process emits poisonous and toxic fumes, is hereby prohibited.”
Gidili ang pagsunog sa “municipal waste,” bio-medical ug hazardous waste nga dunay makahilo nga aso. Ang municipal waste mao ang basura gikan sa komunidad, gikan sa mga tawo sa usa ka lugar.
Apan way labot niini ang ginagmay ug naandan nga mga daob sa mga komunidad, sa mga umahan, palina, pagsugba-sugba ug ang crematorium kon pagsunog sa lawas sa patay nga tawo hangtod nga mahimong abo.
Sa dihang midahili niadtong Enero 8 ang 20 ka andana ang gitas-on sa bukid sa basura sa Binaliw landfill nga nikalas sa 36 ka kinabuhi, nitumaw ang krisis sa basura sa Metro Cebu kay gipahunong ang operasyon niini isip labayanan sa basura.
Dunay lakang ang mga opisyales sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) nga amendahan ang balaod nga nagdili sa incineration kon pagsunog sa basura.
Si Environment Secretary Raphael P.M. Lotilla niingon nga duna nay bag-ong mga teknolohiya sa incineration nga ang aso di na makadaot sa kalikupan. Busa nakighinabi na sila ni Pampanga 2nd District Rep. Gloria Macapagal-Arroyo nga amendahan ang solid waste management law.
Gipirmahan ni Arroyo ang maong balaod samtang siya pa ang presidente sa Pilipinas 25 ka tuig na ang milabay. Si Arroyo mismo ang niduso sa pag-amendar niini sama sa pagtugot sa waste-to-energy (WTE) ug ubang mga teknolohiya nga magsubay sa emission standards sa Pilipinas, matod ni Lotilla.
Ang pagsunog sa basura pinaagi sa incineration gidili ubos sa Republic Act No. 9003 isip waste treatment ug resource recovery. Ang mga environmental groups supak sa waste incineration tungod sa dautang epekto niini sa panglawas sa publiko ug sa kalikopan.
Ubos sa RA 9003, ang mga lokal nga kagamhanan gisangunan sa obligasyon sa waste management, pinaluyohan sa gobiyerno nasyonal ug pribadong sektor. Apan tungod sa pagdahili sa Binaliw landfill, nag-atubang og krisis sa basura ang Metro Cebu, labi na ang Siyudad sa Sugbo.
Ang opisyales sa Lungsod sa Minglanilla ug Siyudad sa Talisay nibalibad sa pagdawat sa basura gikan sa Siyudad sa Sugbo. Apan andam nga modawat ang Siyudad sa Toledo ug Lungsod sa Aloguinsan pero layo kining maong mga lugar nga labayan sa basura.
Kon matugotan ang waste to energy, dili na magtipun-og ang basura sa Siyudad sa Sugbo kay mahimo kini nga gamitong sugnod sa power plant nga maka-generate og dagitab alang sa Sugbo. Mokita pa ang siyudad imbes magbayad og hangtod sa P600 milyunes kada tuig sa paglabay sa basura. (edbarrita@gmail.com)