Dihay bana nga grabe ka abubhoan. Kon tua siya sa trabahoan, manawag sa balay ug mangita sa asawa. Aron pagprobar nga ang asawa naa ra sa balay, iyang suguon sa pagpaandar sa blender.
Usa ka higayon, kalit siya nga nipauli sa balay. Apan wa didto ang iyang asawa. Iyang gipanguta ang ilang anak lalaki nga mao ray nahibilin sa balay kon hain ang iyang mama. Tubag sa anak, “Ambot lang, Pa. Basta nagbitbit man to siya og blender.”
Didto sa simbahan, gipabarog sa pari ang mga bana nga under sa asawa. Hapit ang tanan nilinya sa mga under-de-saya. Usa ray nibarog sa dili. Gidayeg siya sa pari sa iyang kaisog apan siya miingon, “Nituman ra kos sugo sa akong asawa, Dre.”
Dunay mga bana nga kon anaa sa pundok, mokuha dayon og hulagway sa grupo sa iyang cellphone. Gitawag ang hulagway og proof of purchase. Unya i-post dayon. Gisugo diay sa asawa nga ipakita kon hain siya.
Mao sab ni ang nahitabo sa usa ka bana kansang asawa mosugo kaniya sa pagpahibawo kon hain siya. Wa siya moangkon nga under-de-saya siya. Ang iyang giingon nga ang iyang asawa ‘domineering ug controlling.”
Ang “domineering and controlling attitude” sa iyang asawa maoy hinungdan nga gidasunan sa Korte Suprema ang pag-anular sa ilang kaminyuon tungod sa psychological incapacity sa asawa ubos sa Article 36 sa Family Code.
Sa 14 ka pahina nga desisyon sa kaso nga Tee Ten vs. Tee Ten (G.R. No. 259322, August 6, 2025), nga sinuwat ni Associate Justice Henri Jean Paul Inting, ang Supreme Court Third Division nideklarar nga nulo ang kaminyuon tali ni Willy Tee Ten ug Nellie Chan Tee Ten tungod sa psychological incapacity sa asawa.
Si Willy ug Nellie gikasal niadtong Enero 22, 1995. Niasoy si Willy sa psychological incapacity ni Nellie bisan sa wa pa sila makasal, kay si Nellie pinatuyangan sa iyang pamilya sa adunahan pa sila, ug gipakita kini sa iyang katapulan ug dili magtuon. Human sa ilang kasal, si Nellie nagpakita nga di siya makahimo sa iyang mga katungdanan sa kaminyuon ug nagpadayon sa pagdominar ug pagkontrolar kaniya kay kinahanglan siyang mopahibawo kon asa siya dapit.
Si Nellie arogante ug mapahitas-on sab ang pagtagad sa inahan ni Willy. Dugang niini, nakahimo si Nellie og psychological abuse sa ilang mga anak sa dihang atakihon niya si Willy atubangan sa ilang mga anak ug samtang nagkugos si Willy sa ilang anak babaye.
Usa ka higayon si Nellie hilom nga nisulod sa balay sa inahan ni Willy ug gidala ang mga anak nga wa magpahibawo ni bisan kinsa. Maong nipasaka si Willy og petisyon sa pagpaanular sa ilang kaminyuon. Usa ka clinical psychologist nitestigo nga si Nellie adunay Narcissistic Personality Disorder ug paranoid, nga kini grabe ug di na maayo. Girekomendar niya nga ianular ang ilang kaminyuon. Sa iyang depensa, si Nellie niingon nga si Willy maoy niabuso sa ilang mga anak, psychologically ug sexually. Kon magkasungi sila, atakihon ug yawyawan siya ni Willy. Ang Regional Trial Court ug ang Court of Appeals (CA) nideklarar nga void ab initio ang kaminyuon ni Willy ug Nellie. Gihatagan og gibug-aton ang psychological report nga nagpakita nga ang psychological incapacity ni Nellie grabe ug way kaayuhan.
Gipasaka ni Nellie ang kaso sa Korte Suprema. Gisalindot sa Korte Suprema ang apelasyon ni Nellie. Gilakbitan niini ang landmark case ni Tan-Andal vs. Andal, nga nagmando nga sa pag-anular sa kaminyuon ubos sa psychological incapacity, kinahanglan nga kini grabe ug maoy hinungdan nga dili makahimo ang usa sa magtiayon sa obligasyon sa kaminyuon. Kinahanglan nga ang psychological incapacity anaa na sa wa pa makasal o sa dihang gikasal ug kinahanglan nga nagpadayon ang iyang kapakyas sa pagtuman sa mga obligasyon sa kaminyuon.
Niuyon ang Labaw’ng Hukmanan sa desisyon sa Court of Appeals nga nakapakita og igong ebidensiya si Willy bahin sa narcissistic personality disorder with paranoid features ni Nellie pinaagi sa testimoniya sa mga saksi nga gikompirmar sa psychological report ug testimoniya sa clinical psychologist. – edbarrita@gmail.com