Barrita: Kinsay manag-iya sa sapa nga naughan sa tubig?

Tipik sa balaod
SunStar Barrita
SunStar Barrita

Sa panahon sa ting-init sama sa atong nasinati karon, dunay mga sapa nga maughan sa tubig. Apan sa pag-abot sa ting-uwan, mobalik ra ang pagdagayday sa tubig sa maong mga sapa. Apan duna say mahitabo nga hingpit na gyud nga maughan sa tubig ang usa ka sapa. Kinsa man ang manag-iya niini?

Ang Article 502 sa Civil Code nagdeklarar nga ang mga sapa ug ang ilang natural bed kabahin sa public dominion sa Estado. Sa ato pa, kon maughan sa tubig ang sapa, ang river bed, ang giagian sa sapa, padayon nga gipanag-iya sa Estado o sa gobyerno, gawas lang kon dunay balaod nga nag-ingon nga gipanag-iya kini sa lain nga tawo.

Subay sa gitawag nga Regalian doctrine, ang tanang yuta nga wa panag-iyaha sa usa ka pribadong tawo, pagaihon nga iya sa Estado. Way public land nga makuha sa usa ka pribadong tawo gawas lang kon dunay “express or implied grant” gikan sa gobyerno. Ang pag-okupar sa maong yuta, bisan sa hataas nga panahon, di mahimong mahinog ngadto sa pagpanag-iya niini.

Ang Article 420 sa Civil Code naglista sa mga kabtangan nga apil sa gitawag nga public dominion. Mao kining mosunod: (a) those intended for public use, such as roads, canals, rivers, torrents, ports and bridges constructed by the State, banks, shores, roadsteads, and others of similar character; and (b) those which belong to the State, without being for public use, and are intended for some public service or for the development of the national wealth.

Samtang sa ato nang giingon, ang Article 502 sa Civil Code nagdeklarar nga ang mga sapa ug ang ilang natural beds apil usab sa public dominion.

Sa kaso nga Republic of the Philippines vs. Santos et al (G.R. No. 160453, Nov. 12, 2012), gisalindot sa Korte Suprema ang aplikasyon alang sa pagpatitulo sa usa ka luna sa yuta (Lot 4998-B) sa Siyudad sa Parañaque kay napamatud-an nga kabahin kini sa Parañaque River nga naughan sa tubig.

Ang alegasyon sa nagpatitulo mao nga ang ilang gipatitulohan usa ka accretion, luna sa yuta nga nadugang sa ilang yuta ug naporma pinaagi sa kanunay nga pagdeposito sa sulog sa tubig sa sapa. Ug ila kining gipanag-iya, sa balaod pa, “in their joint open, notorious, public, continuous and adverse possession for more than 30 years.”

Ang ilang gisandigan mao ang Article 457 sa Civil Code nga nag-ingon nga “to the owners of lands adjoining the banks of rivers belong the accretion which they gradually receive from the effects of the currents of the waters.” Sa accretion, inanay ug di makita ang pagdeposito sa yuta sa daplin sa sapa hangtod nga molapad kini.

Apan nioponer ang Kagamhanan sa Siyudad sa Parañaque sa pagpatitutlo sa maong luna sa yuta, kay lagi, napruwebahan nga dili kini usa ka accretion, apan naporma kay naughan sa tubig ang maong bahin sa Parañaque River. (edbarrita@gmail.com)

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph