Si Anarcharsis, usa ka philosopher sa Greece unom ka gatos ka tuig sa wala pa mahimugso si Kristo, niingon, “Laws are like spiderwebs: they catch the weak and poor, but the rich can rip right through them.”
Ang mga balaod, matod pa ni Anarcharsis, sama sa mga balay sa kaka. Mopilit ang huyang ug kabos, apan ang adunahan molusot lang kanila. Makahunahuna kita sa langaw nga mopilit sa balay sa kaka, apan ang buyog molapos lang.
Angay natong hinuktokan ug pamalandungon ang maong panultihon ug sanglitanan. Mao ba kini ang gisubay sa atong katilingban karon? Sa kadaghan sa atong mga balaod, nag-anam na man hinuon kadagko ang kurapsiyon? Gikan sa binilyon ka pesos, karon niabot na sa trilyon.
Makita unya nato kon dili ba kaha molapos lang sa atong mga balaod ang mga nalambigit sa trilyon ka pesos nga nahanaw sa mga ghost ug substandard flood control projects, sa mga adunahan nga contractors, mga kawani sa obras publikas ug mga magbabalaod?
Ang 1987 Constitution of the Philippines nagkanayon sa Section 1, Article XI (Accountability of Public Officers) nga “public office is a public trust.”
Kadtong naghupot og katungdanan sa gobiyerno gihatagan sa katawhan sa maong gahom busa angay nga mag-alagad sa tumang kamatinud-anon ug dili alang sa personal nga kaayohan.
Nidugang kini sa pag-ingon nga “public officers and employees must, at all times, be accountable to the people, serve them with utmost responsibility, integrity, loyalty, and efficiency, act with patriotism and justice, and lead modest lives.”
Samtang ang Section 27, Article II sa Konstitusyon miingon nga “the State shall maintain honesty and integrity in the public service and take positive and effective measures against graft and corruption.”
Dugang niini, daghan pang mga balaod ang gipasar aron sa pagsumpo sa pangurakot sa gobiyerno. Lakip na niini ang Anti-Graft and Corrupt Practices Act (RA 3019), ang Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees (RA 6713) ug ang Ombudsman Act (RA 6770).
Ang Revised Penal Code (RPC) nagsilot sa Crimes Against the Fundamental Laws of the State and Crimes Committed by Public Officers. Apil sa gisilotan mao ang paghatag ug pagdawat og suburno o bribe.
Nahinumdom lang ko sa misa didto sa usa ka buhatan sa gobiyerno nga nabaniog sa kurapsiyon. Maoy sentro sa wali sa pari ang bahin sa suburno. Ingon sa nadutlan ang mga kawani kay wala na sila modawat og suburno. Nagbutang na lang sila og kahon nga gimarkahan og “Deposit your bribes here.”
Duna pay ubang mga balaod labot sa kurapsiyon sama sa Forfeiture of Unlawfully Acquired Property Act (RA 1379), ang balaod nga nagsilot sa krimen nga plunder (RA 7080), ang New Government Procurement Act (RA 12009) ug ang Presidential Decree 46, nga nagdili sa mga opisyales sa gobiyerno sa pagdawat og mga gasa.
Manghinaot na lang kita nga kining maong mga balaod dili mahimong balay sa kaka sa sambingay ni Anarcharsis. Ug imbis balay sa kaka, kining maong mga balaod maoy mahimong baling ug pukot sa nagpahimulos sa pundo sa gobiyerno alang sa mga flood control projects. (edbarrita@gmail.com)