Dunay daghang mga pasiaw bahin sa mga senior citizen. Ang uban kanila moingon, “Tawga lang ko og kawatan, ayaw lang kog tawga og tiguwang.” Duna pay kanta alang sa mga tigulang sa Aggressive Audio nga nag-ingon, “Ang tigulang bisag bako. Maningkamot mobarog motindog aron molabyog.”
Daghan na ang mga balaod nga gipasar sa Kongreso nga naghatag og nagkalainlaing mga benepisyo sa mga senior citizen. Usa niini ang Republic Act No. 7432, ang Act to Maximize the Contribution of Senior Citizens to Nation Building, Grant Benefits and Special Privileges.
Ang maong balaod naghatag og 20 porsiyento nga diskuwento sa mga senior citizen sa ilang gipamalit, ilabi na sa tambal ug medisina sa mga botika. Daghan pang mga benepisyo ang gihatag sa maong balaod. Exempted usab sila sa value added tax (VAT).
Laing balaod nga nakabenepisyo sa mga senior citizen mao ang Republic Act No. 9994, ang Expanded Senior Citizens Act of 2010, nga naghatag og Social Pension for Indigent Senior Citizens (SPISC) nga P500 matag buwan sa mga kwalipikado nga senior citizen.
Dugang kini nga ayuda, sustento, paglikay sa kagutom ug abuso sa mga senior citizen. Ang makabenipisyo niini mao kadtong mga senior citizen nga maluyahon, masakiton, dunay deperensiya sa panglawas, way permanente nga kinitaan, way suporta gikan sa mga kabanay o paryente.
Kinahanglan sab nga wa magdawat og pensiyon gikan sa Social Security System (SSS), Government Service Insurance System (GSIS), Philippine Veterans Affairs Office (PVAO), Armed Forces and Police Mutual Benefit Association Inc. o bisan unsang insurance company.
Bisan ang Korte Suprema pabor sa paghatag og pensiyon sa mga retiradong kawani. Sa kaso nga Santiago v. Commission on Audit (G.R. No. 92284, July 12, 1991), ang Korte Suprema niingon, “Even as he feels the weariness in his bones and glimpses the approach of the lengthening shadows, he should be able to luxuriate in the thought that he did his task well, and was rewarded for it.”
Sa yanong paghubad, “Bisan pa kon gibati niya ang kakapoy sa iyang kabukogan ug nagtan-aw sa pagduol sa nagkataas nga mga anino, angay siyang malipay sa paghunahuna nga nahimo niya ang iyang buluhaton nga maayo ug gigantihan siya alang niini.”
Apan usa ka magbabalaod miduso sa usa ka balaodnon sa House of Representatives nga maghatag og P1,000 nga pension kada buwan sa matag senior citizen sa tibuok nasod, bisan pa kon nagdawat siya og pensiyon gikan sa SSS o sa GSIS.
Si Navotas Rep. Toby Tiangco niingon nga ubos sa House Bill No. 4181, way senior citizen nga mabiyaan, kay sa pagkakaron, katunga ra sa mga senior citizen sa tiuok nasod ang nagdawat og P1,000 nga social pension, sumala sa Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Ang dunay pensiyon sa SSS o GSIS di kwalipikado, busa angay nga usbon ang balaod ug himuon nga universal pension. Matod niya, ang mga senior citizen nga dugay nang niretiro gamay ra og pensyion nga madawat gikan sa GSIS ug SSS ug di na kini paigo sa pagtubag sa ilang mga inadlaw nga panginahanglan.
Si Tiangco niingon nga ang pensiyon sa SSS ug GSIS kinahanglan nga di gamiton nga katarungan nga di sila hatagan og social pension kay ayuda kini aron magpadayon sila mabuhi nga may dignidad.
Bitaw, dunay mokabat sa 14 ka milyon ka mga senior citizen sa tibuok Pilipinas. Sa tag P1,000 kada usa matag buwan, moabot kini sa P168 bilyunes matag tuig. Hilabihan kagamay kon itandi sa gikurakot nga kapin sa usa ka trilyon ka pesos sa mga anomalusong flood control projects. – edbarrita@gmail.com