Niawhag si Cebu City Councilor Joel “Ang Panday” Garganera sa temporaryong pagpahunong sa development projects sa mga bukirang barangay sa Dakbayan sa Sugbo. Gipaluyohan kining maong sugyot ni Cebu City Mayor Nestor Archival, kinsa naila nga usa ka environmentalist.
Ihunong una ang pagluwat og mga bag-ong permits samtang repasuhon pa sa usa ka technical team ang ilang pagtuman sa mga balaod sa kalikupan ingon man sa mga risgo sa kaluwasan. Sa pagkakaron, wa pay hisgot kon kanus-a malibkas ang moratorium sa higayon nga ipatuman kini. Unsay mahitabo sa permit nga na-isyu na?
Apan mahinungdanon ang pagtuman sa nasudnong environmental laws ug mga kondisyon sa pagpakgang sa mga pagbaha. Nunot kini sa pagbundak sa kusog nga uwan dala sa bagyong Tino nga niresulta sa grabeng pagbaha niadtong Nobyembre 4, 2025, nga nikalas og kapin sa usa ka gatos ka mga kinabuhi sa Sugbo, labing menos 12 niini sa Siyudad sa Sugbo.
○ ○ ○
Dili malalis nga naopaw na ang kabukiran sa Lalawigan sa Sugbo, lakip na sa Siyudad sa Sugbo. Gibanabana nga duha ngadto sa upat ka mga porsiyento na lang ang nahibilin nga forest cover sa tibuok lalawigan. Dunay reforestation projects pero way kahoy nga makita.
Makahinumdom ko sa pasiaw kaniadto ni anhing Cebu Gov. Pablo Garcia atubangan sa mga langyaw nga environmental journalists nga nianhi sa Sugbo ubos sa imbitasyon ni anhing Atty. Manuel “Maning” Satorre Jr. alang sa usa ka environmental forum.
Matod pa ni Governor Pabling, mokabat sa binilyon ka pesos ang gigasto sa Department of Environment and Natural Resources alang sa reforestation sa kabukiran sa Cebu. Apan way mga kahoy nga makita, matod niya, kay ang gitanom mao ang invisible species.
○ ○ ○
Kon gikinahanglan ang environmental compliance certificates sa mga proyekto sa patag nga mga lugar, mas labaw kining gikinahanglan sa mga bukirang barangay nga maoy suki sa pagdahili sa yuta, labi na niadtong mga lugar nga dunay mga quarry.
Dunay mga subdivision nga dugay nang gihimo sa kabukiran apan wa madungog nga maoy hinungdan sa pagbaha ug pagdahili sa yuta sama sa Maria Luisa Subdivision. Mao tingali ni ang angay nga himuong modelo sa pagahimuon nga upland development projects.