Nisutoy nga mura’g kabayo nga nakabuhi sa kuwadra ang presyo sa krudo tungod sa gubat sa Iran. Usa sa mga apektadong drayber sa usa ka minibus nisulti kanako nga kon magpadayon kini, hayan wa nay mga minibus ug bus nga managan.
Sukad sa pag-atake sa Estados Unidos ug Israel sa Iran niadtong Pebrero 8, ang presyo sa krudo nisaka og P49.35 kada litro samtang ang gasolina nisaka og P31.5 kada litro gikan sa Marso 3 ngadto sa 17.
Sumala sa Department of Energy, ang presyo sa krudo sa Enero anaa sa P47.77 ngadto sa P71.90 kada litro apan niumneto sa P94 ngadto sa P115 ang litro sa miaging semana—nisaka og 60 porsyento. Ang gasolina nisaka gikan sa P50 ngadto sa P74.02 ang litro sa Enero ngadto sa sobra sa P90 ang litro sa miaging semana - 23 porsyento ang umento.
○ ○ ○
Mas kusog ang pagsaka sa presyo sa krudo kay sa gasolina kay ang gasolina gigamit lang sa mga pribadong sakyanan, mga motorsiklo, traysikol ug mga light utility vehicles. Samtang ang krudo gigamit sa mga minibus, bus, mga dagkong trak, heavy equipment, mga dagkong makinarya, mga barko ug power plant.
Mas dako ang demand sa krudo kay sa gasolina sa tibuok kalibotan. Apektado kini sa gubat sa Iran, ilabi na nga gibabagan sa Iran ang pag-agi sa mga oil tanker sa Strait of Hormuz, ang agianan sa 20 porsyento sa crude oil sa tibuok kalibotan.
Ang House of Representatrives ug ang Senado mipasar og managsamang balaudnon nga maghatag sa presidente og gahom sa pagsuspenso sa excise tax sa krudo ug gasolina. Apan ang excise tax sa krudo anaa lang sa P6 ang lito samtang P10 ang litro sa gasolina.
○ ○ ○
Dunay nag-ingon nga mobalik ra sa normal ang tanan, modailos sa ubos ang mga presyo sa produkto sa lana, kon maundang na ang gubat sa Iran. Apan kon kanus-a mahuman ang maong gubat, wa pay nasayod. Kana lagi kon di mangabungkag sa bomba ang ilang oil facilities.
Unya magkanit-kanit ra ba ang epekto sa pagsaka sa mga presyo sa mga produkto sa lana. Mosaka ang presyo sa bugas ug ubang mga palaliton. Pero ang angay nga unay buhaton mao ang fuel subsidy sa mga drayber nga karon nagsugod nag saba-saba sa kadalanan.
Ang positibong epekto sa pagsaka sa presyo sa krudo ug gasolina mao ang pagkawagtang sa kahuot sa trapiko. Momingaw na unya ang kadalanan kon wa nay mga sakyanan nga mobiyahe. Ug madungog na nimo bisan ang pagkatagak sa laya nga dahon sa talisay.