Barrita: Right-of-way

Tipik sa balaod
SunStar Barrita
SunStar Barrita

Sagad nga atong madunggan nga hinungdan sa kalangay sa mga proyekto sa kagamhanang nasyonal sa pagpalapad sa mga karsada mao ang problema sa right-of-way. Mao na nga dunay bahin sa highway nga lapad ug dunay mokalit lang kahagip-ot.

Kini bisan pa kon gipasar niadtong Marso 7, 2016 ang Republic Act No. 10752, ang ‘The Right-of-Way Act.’ Tumong sa maong balaod ang pagpadali sa proseso sa pagkuha sa right-of-way sa mga infrastructure projects sa nasudnong kagamhanan ingon man sa mga local government unit (LGUs) kon gikinahanglan.

Ubos sa maong balaod, giseguro nga mas dali nga mabayran sa tukmang presyo ang tag-iya sa yuta nga apektado sa right-of-way subay sa Bata­kang Balaod nga nag-ingon, “Private property shall not be taken for public use without just compensation.”

Ang gobyerno mahimo’ng makapanag-iya sa luna sa yuta alang sa right-of-way pinaagi sa donasyon, negotiated sale, expropriation ug sa ubang pamaagi nga gitugotan sa balaod.

Dinhi sa negosasyon sagad nga malangay kay dunay mga tag-iya sa yuta nga dugay nga mosanong sa presyo sa yuta.

Apan dunay proseso nga gisitar ang balaod. Unahon mao ang appraisal aron matan-aw ang saktong balor sa yuta ug maoy basihan alang sa presyo sa offer to buy alang sa negotiated sale.

Kon di makahukom ang tag-iya sa yuta sud sa 30 ka adlaw, mahimo na nga modangop sa expropriation proceeding sa korte.

Sa expropriation proceedings, ideposito sa implementing agency sa infrastructure project ang kantidad nga tukma sa current market value sa yuta sa hukmanan. Human niini, ang korte moluwat og writ of possession ug makasugod na ang pagpatuman sa maong proyekto.

Ang korte modesedir su’d sa 60 ka adlaw kon pila ang tukmang kantidad nga ibayad sa gobyerno ngadto sa tag-iya sa yuta.

Hinuon dunay di malantawan sa balaod, sama pananglit kon mahitabo pa ang negosasyon samtang nagpadayon pa ang expropriation proceedings.

Ang nakanindot sa maong balaod mao nga wa na kinahanglana pa ang pagpalit sa luna sa yuta kon ang proyekto sa gobyerno pagahimuon 50 metros ilawom sa yuta.

Gitagana kini alang sa paghimo sa mga subway system ang pabor kaayo alang sa mga siyudad nga daghan na kaayo og mga building sama sa Siyudad sa Sugbo.

Si anhing Raul del Mar, kanhi kongresista sa Cebu City north district, niproponer sa usa ka subway system gikan sa Gen. Maxilom (Mango) Avenue eskina V. Sotto hangtod sa Talamban. Apan way nipaluyo sa sugyot ni del Mar nga kon natuman pa, mao untay makasulbad sa kahuot sa trapiko sa Banilad-Talamban (BanTal) corridor.

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph