Wa maapil sa plano sa South Road Properties (SRP) ang paghimo niining labayanan sa basura. Gani, ang unang mga locator sa SRP nangreklamo sa kabaho sa basura sa 15.4 ka ektarya nga Inayawan Sanitary Landfill nga permanenteng gisira niadtong Mayo 29, 2018.
Karon ang SRP na mismo maoy gihimong temporaryong garbage transfer station. Nasugamak sa kabaho sa basura ang mga patigayon sa SRP sama sa SM Seaside City, Nustar ug Il Corso ug ang mga residential condominium sa maong dapit.
Ang Siyudad sa Sugbo nangutang og 12.315 billion yen (mokabat sa P4.65 bilyones) gikan sa Japan International Cooperation Agency (JICA) pinaagi sa Land Bank of the Philippines sa 1995. Naimpas ang utang sa 2022 ug ang nabayran sa siyudad mokabat sa P6.6 bilyones.
Unya, labayan lang sa basura? Wa mo kuyapi? Niadtong Hunyo 7, 2026, ang Department of Environment and Natural Resources-Environmental Management Bureau (DENR-EMB) 7 niluwat og cease and desist order (CDO) batok sa paglabay sa siyudad og basura sa SRP.
Gimanduan usab ang siyudad ubos sa CDO sa paghawan sa nagtipun-og nga basura sa SRP sa sud sa 60 ngadto sa 90 ka adlaw tungod kay ang maong lugar way permit nga gamiton nga usa ka landfill, dumping site o kaha usa ka waste transfer station.
Si EMB 7 Clearance and Permitting Division Chief Rizalina Saberon niingon nga ang Kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo nakahimo’g mga kalapasan sa Republic Act (RA) 9003, ang Ecological Solid Waste Management Act. Di na kini himuong garbage transfer station.
Nihangyo diay ang siyudad nga himuong temporaryong garbage transfer station ang Pond A sa SRP. Niadtong Enero 15, 2026, gibalibaran sila sa DENR tungod sa dakong risgo niini sa kalikupan. Apan nipadayon ang siyudad sa pagpundo og basura sa maong dapit.
Nunot ni sa pagkasira sa Binaliw landfill nga gipanag-iya sa Prime Waste Solutions Inc. (PWS) Cebu sa Barangay Binaliw human sa pagdahili sa bukid sa basura sa maong landfill niadtong Enero 8 nga nikalas sa 36 ka mga kinabuhi.
Ang basura sa siyudad adto na ilabay sa usa ka landfill sa Lungsod sa Aluguinsan, kapin sa 60 ka kilometros gikan sa dakbayan. Angay na gyud nga ipatuman ang mga programa sa pagpamenos sa basura, sama sa “kuwarta sa basura.” Ayaw kadtong pipila ra’y makakuwarta.