Gibahaan ang nagkalainlaing mga dapit sa Sugbo sa niaging mga semana tungod sa pagbundak sa kusog nga uwan. Nakahimo kini og dakong perhuwisyo sa katawhan nga gibahaan ug sa mga motorista, kansang mga sakyanan napagngan sa makina ug nitiurok sa kadalanan.
Sa Siyudad sa Sugbo, gibahaan na ang pipila ka mga bahin sa Barangay Guadalupe, nga anaa unta sa ibabaw. Di na katingad-an ang pagbaha sa downtown area sa siyudad. Gibahaan na sab hangtod ang Barangay San Vicente sa Lungsod sa Liloan.
Sa mga gibahaan, di na pasiaw kon ingnon sila nga sagdi na lang, kay mobaha ra man kon mag-uwan. Labi na kay nabaniog nga mokabat sa trilyon ka pesos ang giusikan sa flood control projects nga wa makapugong sa mga pagbaha.
○ ○ ○
Wa pa’y nakalupig sa baha nga dala ni bagyong Tino niadtong Nobyembre 4, 2025. Apan nagkadaghan ang mga lugar nga gibahaan, labi na sa Dakbayan sa Sugbo. Dili tanan ikapasangil sa pagpataka og labay sa basura. Apan klaro nga ang atong drainage system di na makapiog sa mga pagbaha.
Dugay na ang mga pagbaha sa siyudad. Apan sa una, tubig ra, karon may basura na. Busa di kalikayan nga mapuno ang atong mga drainage system sa nagsagol nga lapok ug basura. Wa nay kaagian ang tubig sa ilawom, busa moawas na gyud.
Wa pay komprehensibong drainage system sa Siyudad sa Sugbo. Pat-ak pat-ak ang drainage projects. Kawot diri, kawot didto. Mas dako ang problema kon magdungan ang baha ug ang pagtaob sa dagat. Mao na mga moawas ang tubig sa mga bukana sa atong mga sapa.
○ ○ ○
Ang mga hydrologist sa University of San Carlos Water Resource Center namahayag sa SunStar Cebu nga dili lang kay uwan maoy hinungdan sa mga flash flood sa Metro Cebu. Lakip niini ang geology, sa atong mga kabukiran, mga bakilid ug sa kadaghan sa mga dapit nga sementado na tungod sa urbanization.
Anaa unta sa kabukiran ang gitawag nga porous Carcar limestone nga morag espongha nga mosuyop sa tubig. Apan gipulihan kini sa semento mao nga ang tubig gikan sa kabukiran tulin pas alas kuwatro nga modailos padung sa kapatagan.
Dunay giproponer ang Department of Public Works and Highways nga mga mini dams ug mga water catchment basins sa kabukiran aron pagpugong sa baha. Angay kining dalion sa di pa mahisama ang ubos nga mga bahin sa Siyudad sa Sugbo sa salida ni Kevin Costner nga usa ka “Waterworld.”