Human pagkuso-kuso ni bagyong Tino ug flash flood, misaka na sab ang gidaghanon sa mga nangasakit. Niadtong Huwebes, misaka na sa 23 ka buok ang kaso sa nangasakit og Leptospirosis sa dakbayan sa Sugbo matod sa Cebu Provincial Health Office.
Di kalikayan nga sa pagtabok sa tubig-baha dunay posibilidad nga nakasalom sa hugaw ug lapukong tubig. Siyempre nagsagol didto ang lain-laing klase sa hugaw (basura sa kanal, hugaw sa tawo (kasilyas) ug mananap nga maoy naka-ingon sa lain-laing sakit.
Unsa ma ning Leptospirosis?
Usa kini ka bacterial disease nga makatakod ngadto sa mga tawo o hayop pina-agi sa pag contact sa kontaminadong ihi o hugaw sa mga hayop sama sa rodents-ilaga, kayahupan kon livestock apil mga binuhing iro o iring.
Ang ilang ihi o hugaw nga mosagol sa yuta o tubig maoy maka-ingon ini.
Motakod kini pina-agi sa paghikap, contact, o tulon sa kontaminadong tubig o pagkaon. Mahimo sab kining motakod kung dunay open wound (abri nga samad) o mismong mucous membranes sa mata, ilong, baba o sa pagkaon.
Lain-lain ang simtomas ini apan kasagaran murag flu: hilanat, pagpangurog o pagpanugnaw, labad sa ulo, pagpanakit sa kalawasan, suka-kalibang, pagpamula sa mata, jaundice o rashes sa panit.
Duna say uban nga di mopakita og simtomas unya hinay-hinay diay nga mo-ataki ug daot sa mga vital organs sama sa atay o kidney. Ang uban mag meningitis nga kung di ma agapan o tabang og sayo posibling makamatay.
Unsa may angay buhaton?
Importante nga moduol gilayon sa tambalanan aron matino sa mananambal pinaagi sa laboratory tests kung Laptospirosis ba gayod. Matabang pa kini og tambal sa mga antibiotics sama sa doxycycline o penicillin kung naa pa sa sayo nga stage.
Aron mapalayo ini, ayaw pagkaligo, swimming o inom sa lugar nga posible'ng kontamido labi na tubig sa baha, sapa o pond. Importante nga pabukalan ang tubig una imnon aron mamatay ang kagaw. Pangita sab og pa-agi nga ma control ang pagdaghan sa mga rodents unya ipa vaccinate ang mga hayop.