Daghang nihangyo nako sa pagsuwat sa epekto sa nagpadayong gubat sa Iran kay bisag layo ra ta og nahimutangan apan sugod na nasinati ang mga seryosong epekto ini labi na sa natad sa ekonomiya, enerhiya labi na intawon ang kahimtang ug kaluwasan sa mga OFWs atua nanimuyo o nanrabaho sa gawas.
Ang labing dako nga epekto ang pagtaas sa fuel kay 90-96% sa atong oil gikan man sa Middle East. Tungod ining gubat napakgang ang pagpamalit ini labi na tong mga container nga moagi sa Strait of Hormuz (20% sa kalibutanhong oil moagi diri dapita).
Mao sab ni nakaingon sa kalit nga pagsaka sa presyo gasolina ug diesel unya kon motaas ni, automatic sab nga mosaka ang pletehan ug presyo sa kuryente.
Gani sa pagkakaron, 38% na ang pagsaka sa diesel.
Siyempre kon mosaka ang fuel, ratsada sab nga mosaka ang tanan kon sa English pa ‘inflation’ gikan sa pagkaon, bill sa kuryente og uban pang butang o serbisyo.
Tanang baligya ug serbisyo nga magamit og transportasyon mosaka gayud maong ang inadlaw nga gastohan mosamot ka mahal unya ma-pressure na og samot ang mga banay pagpangita og punong kapaningahan.
Kining gubat mopahinay sab sa atong nasudnong ekonomiya. Gani ang balor sa Philippine Peso karon P59.50 kada dolyares, dul-an mo P60. Ang pag-import nato gikan sa ubang nasod nisamot ka mahal unya ang kadaot kay tungod sa ka mahal ang ubang mga kompaniya manira o managtang na hinuon og trabahante.
Tungod kay mag-shortage na man sab sa enerhiya, ang atong gobiyerno mapugos na sab pagdaginot sa paggamit og enerhiya maong ang uban ipa-work from home na lang ang mga mamumuo o pagamyan ang duty hours gikan sa 5 ka adlaw ngadto sa 4 o tulo unya wa nay overtime ug evening shift.
Katapusan mao ang dakong risgo sa milyon-milyong Overseas Filipno Workers (OFWs) labi na tong nanrabaho sa Middles East.
Kung mo grabi ang gubat, dunay dakong posibilidad nga mawad-an sila og trabaho, pabakwiton o papaulion.
Siyempre ang mga remittances sab padulong nato mohinay ug mogamay.