Human sa kusog nga linog, misunod sab dayon pagkuso-kuso ang bagyong Tino nga nagdala og tumang uwan nga maoy naka-ingon sa grabbing flash flood nga mi-igo sa dakbayan sa Sugbo.
Ang mga nagkatag nga mga hulagway ug videos nga akong nakita, makapanimbawot sa balhimo kay murag naa ra sa pelikula nako nakita sama sa mga balay ug sakyanan nga nagpatong-patong kay nanga-anod, mga mananap ug hayop nga nanglutaw, mga tagbalay nga tua na sa ibabaw sa atop sa ilang pinuy-anan naghuwat nga masalbar, mga gagmay’ng bata nga gipangsulod sa plangana ug ice bucket para lang malalutaw og tabok sa baha.
Pun-an pa kini sa kapait sa sitwasyon sa kakuwang sa tubig nga ma-inom, pagkaon, kuryente og signal sa telepono ug internet. Ang uban tapot lawas ra gyod intawon ang nadala kay naharos man og ka-anod sa baha ang ilang pinuy-anan.
Ang bagyong Tino ra ba ang rason nga naka-ingon ini? Ang uban diay sama sa mga hiwing binuhatan sa katilingban?
Pananglitan ang ekta-ektaryang pagpamutol sa mga kahoy sa bukid para e-develop ang mga condominiums og hotels, ang quarrying sa granite ug Dolomite nga maoy kanunay gamiton sa mga construction ( sa pagkakaron 11 na ka mga mining companies ang padayong nangutkot ilawom say uta ug sa atong kabukiran.
Kung huna-hunaon, ang kahoy man gud unta maoy mohigop sa tubig-uwan.
Laing rason sab ang kwestiyunabli nga mga flood control projects nga way kahumanan. Bilyon-bilyon na ang nagahin ug nagasto sukad niadtong 2022 apan wa gihapoy klaro ang mga drainage system.
Ang baha di lang usa ka natural nga disaster kundi man-made disaster sab labi na adtong mga way pu-angod nga wa magpakabana.
Akong tapuson paghinumdom nga una mo abot ang bagyo, angay mag- stockpile og pagkaon nga di daling madaot (de lata, can goods), tubig nga ma-inom, gamay nga medical kit, emergency contact numbers, ipang-charged daan ang telepono nga dunay extra nga baterya og load og putsa og plastic ang mga importanting dokumeto aron di mabasa unya daling mabitbit.