Ang linog di matagna kon asa ug kanus-a moigo unya wa sab kini pahimangno. Ang resulta makalilisang kay gawas sa grabe’ng kadaot sa palibot, ang maka-eskapo ining katalagman seguradong masamdan, mabun-og og ma-trauma. Ang kapait kadtong wa intawon ka gawas unya natabunan.
Sa nahitabong 7.8 magnitude nga linog nga niigo sa Mindanao, ang mga bata nga nagtungha sa unang adlaw sa klase maoy labing na trauma. Gani sobra 6,000 ka mga public schools na ang na-apektuhan.
Kita’ng mga ginikanan, magtutudlo ug caregivers sa mga bata adunay dakong tahas para matabangan sila og makasinati nga luwas og makabalik sa normal.
Una, pasaligi ang bata nga luwas siya. Kalma ug hinaya pagsulti ug pasabot nga ang mga panghitabo di malikayan kay wa man kini pasidaan unya pagbuot man kini sa Kahitas-an (Acts of God). Pasabta sab nga ang kabanay naninguha nga maluwas ang tanan.
Tanyagi paggakos, gunit sa kamot o tupad nila pawala sa kakulba ug kahingawa.
I-engganyo sab siya pagpaguwa sa iyang gibati (kahadlok, kaguol, kasuko, kalibog ) pinaagi sa pag kukabildo, suwat, drawing, duwa o music.
Hinayhinaya pagbalik ang mga naandang tulomanon schedule sa pagpangaon, eskwela, duwa ug pagkatulog kay makatabang kini pabalik sa normal nilang routine.
Limitahi ang pagpakita nila sa telebisyon, paminaw sa radyo o tan-aw sa internet mahitungod sa linog kay dali kining makapahinumdom niya. I monitor sab ang iyang mga gipangtan-aw sa TV, social media o online.
Ikaw mismo maoy mo model pagpakita og ka kalma. Unaha pagdala imong stress kay makatabang kini pagpa-kalma sa mga bata nga nagtan-aw nimo. Kon magsige ka og siyagit o pangurog, automatic sab ni silang mosunod.
Tas-a sab imong pasensiya ug pagsabot kon ang bata magpakita og simtomas sa trauma sama sa kuyaw nga damgo/damanon (nighmares), di pa biya, magsegi og pakugos , iritabli, di ka focus o concentrate, magpalayo, manago o mag thumb-suck.
Pasabta ang bata nga ang mga panghitabo tinuod kuyaw apan normal ra nga mahadlok unya di angay ikabalaka kay nag-alirong man ang tanang kabanay sa pagtinabangay.