Dili makalahutay sa grabeng baha ang flood control system sa Dakbayan sa Mandaue tungod kay gidisenyo kini alang lang sa mga normal nga uwan.
Kini maoy giangkon ni Mandaue City Administrator Attorney Gonzalo “Sally” Malig-on nga ang flood control system sa siyudad subay sa Butuanon River makasugakod lang sa normal nga uwan.
Gibutyag kini ni Malig-on human sa tigom sa City Hall niadtong Nobiyembre 12, 2025.
Matod ni Malig-on, nahitabo ang bag-o lang nga pagbaha human ang volume sa ulan sulod sa usa ka bulan gibundak sulod lang sa unom ka oras, usa ka panghitabo nga iyang gihulagway nga labaw pa sa mahimo sa kasamtangan nga mga estruktura.
“The flood control in Butuanon River can serve during normal rainfall, but not for that kind of phenomenon where one month’s rainfall fell within six hours. No system could handle that. The water would naturally overflow,” matod niya.
Dugang niya, samtang may mga bahin sa flood control nga wala pa mahuman, ang siyudad nagpadayon sa pakigtambayayong sa nasudnong gobiyerno aron matubag ang mga panginahanglanon sa mga bukirang barangay, ilabina pinaagi sa pagtukod og mga dam ug catchment basins nga makatabang sa pagpahinay ug pagtigom sa tubig-uwan.
Gipasabot ni Malig-on nga mas grabe ang uwan sa Cebu City kaysa sa Mandaue atol sa bagyo nga maoy nakatampo sa paspas nga pagtaas sa tubig sa Butuanon River.
Bisan sa mga hagit, gidayeg niya ang preemptive evacuation efforts sa siyudad nga niresulta sa gamay ra nga kaswalti.
Gipasabot ni Malig-on nga ang kagamhanan sa siyudad, ubos ni Mayor Thadeo Jovito “Jonkie” Ouano, prayoridad ang kaluwasan sa publiko ug pagpangandam sa katalagman.
Ang siyudad anaa sab sa proseso sa pagkuha og mas lig-on nga Early Warning System human kini giduso ni Mayor Ouano atol sa mga disaster briefings.
“Mubo ra ang atong oras sa pag-react atol sa kusog nga ulan. Mao na nga miinsister ang mayor nga nagkinahanglan kita og mas maayong early warning system. Naa na kini sa proseso sa procurement,” ingon ni Malig-on.
Gihisgotan sab niya nga ang siyudad nagtrabaho sa mga dissiltation projects subay sa Butuanon River, tungod kay ang pagdaghan sa sediment nakapakunhod sa kapasidad sa dagan sa tubig sa pipila ka lugar.
Dugang ni Malig-on, ang wala pa mahuman nga mga flood control projects sa Mandaue nga bahin nagpabilin ubos sa responsibilidad sa national government ug ang pagtiwas makatabang og dako aron makunhuran ang pagbaha.
Gawas sa pag-ayo sa imprastraktura, giila ni Malig-on ang laing dinalian nga hagit, ang presensya sa mga balay nga gitukod subay sa tampi sa suba nga makapasamot sa pagbaha ug makapakomplikado sa mga paningkamot sa pagbalhin.
Iyang gibutyag nga ang siyudad naghimo na og duha ka tigom uban ni Mayor Ouano, mga kapitan sa barangay, ug mga inhenyero aron hisgutan ang no-build zone policy ug tukion ang posibleng mga dapit sa relokasyon. / ABC