Gihulagway sa sektor sa negosyo sa Sugbo nga manageable pa sa pagkakaron ang nagpadayong mga rotational brownout sa pipila ka bahin sa Visayas.
Apan nagpasumbingay sab sila nga kon magdugay ang kakuwang sa kuryente, mahimo kining makabalda sa operasyon, makapataas sa gasto, ug makadugang sa kalisod sa mga kompanya nga duna nay giatubang nga nagkadaiyang krisis sa ekonomiya.
Matod ni Regan Rex King, presidente sa Cebu Chamber of Commerce and Industry (CCCI), kasagaran sa mga brownout nilungtad lang og mga usa ka oras, hinungdan nga nakapadayon ra sa operasyon ang daghang negosyo, pabrika, ug mga patigayon pinaagi sa temporaryong pag-adjust ug mga contingency measure.
“Sa tinuod lang, naapektuhan gyud sa rotational brownout ang trabaho, apan ang mga blackout karon molungtad lang og mga usa ka oras, mao nga madala-dala pa gyud,” matod ni King.
Sulti sa maong pundok nga nakasagop ug naka-adjust ra ang mga kompanya sa mga pagkapawong sa kuryente, ilabi na tungod kay mubo ra kini ug duna may eskedyul.
“Naghimo sad og pamaagi ang mga pabrika ug ang business community sa pag-adapt ug pag-adjust,” dugang niya.
Bisan pa man niini, giangkon sa chamber nga duna nay nagtubo nga kabalaka sa sektor sa negosyo tungod sa padayon nga pagsulod sa Visayas sa "yellow alert", nipis nga reserba sa kuryente, ug ang kakuwang sa katin-awan kon kanus-a mobalik sa normal ang suplay.
Giisa na usab sa National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) ang Visayas Grid ubos sa yellow alert niadtong Biyernes. Nagpahimangno kini nga ang reserba sa kuryente dili igo alang sa mga dinalian nga panginahanglan taliwala sa pagkapawong sa pipila ka power plant ug sa taas nga demand sa kuryente.
Ideklarar ang yellow alert kon ang reserba sa kuryente moubos sa gikinahanglang contingency reserve sa transmission grid, diin mosaka ang risgo sa rotational brownout kon duna nay laing dako nga power plant ang kalit nga mapawong.
Bisan og nakaya ra sa mga negosyo ang bag-ohay nga mga brownout, ang kakuwang sa katin-awan kon kanus-a mahuman kining problemaha maoy nahimong dakong kabalaka sa mga kompanya nga nagplano sa ilang operasyon, pamuhunan, ug eskedyul sa produksyon.
“Ang kabalaka gyud sa mga negosyo mao kini: Kanus-a man kini mahuman? Mubo ba lang kini o dugay nga problema?,” pangutana ni King.
Iyang gipasabot nga kadaghanan sa mga kompanya duna nay mga long-term nga operational plan ug banabana sa negosyo, apan tungod niining padayon nga problema sa kuryente ug uban pang mitumaw nga krisis, napugos sila sa pag-usab sa ilang mga estratehiya sa dinalian nga pahibawo.
Tungod niining kakuwang sa katin-awan, lisod alang sa mga kompanya ang paghimo og saktong banabana, ilabi na kadtong mga negosyo nga nagsalig gyud sa walay hunong nga suplay sa kuryente. Matod niya, dili sab ma-calibrate og tarong sa mga negosyo ang ilang mga plano kon wala sila masayod kon mubo ra ba o dugay pa kini nga krisis.
Gihisgutan usab niya nga daghang kompanya ang nag-atubang na og sunod-sunod nga mga problema gawas sa suplay sa kuryente, lakip na ang pagsaka sa presyo sa lana ug ang posibleng epekto sa nagsingabot nga El Niño sa suplay sa tubig.
Ang ubang mga patigayon, ilabi na ang mas dagkong kompanya ug komersyal nga pasilidad, nagsugod na sa pagbubo og puhunan sa mga solar energy system ug mga backup generator aron mamenosan ang epekto sa mga blackout.
Apan, gipunting sa pundok nga daghang kompanya, ilabi na ang mga micro, small, and medium enterprises (MSMEs), ang walay igong pundo para magpataod og dagkong backup system o magpaandar og mga generator sa taas nga panahon.
Sa pagkakaron, ang CCCI adunay kapin sa 880 ka miyembro ug nagkaduol na sa 900-member mark, diin mga 60 porsyento niini gilangkuban sa MSMEs.
Kini silang mga gagmay nga negosyo ang mas daling maapektuhan sa kalit nga paghunong sa operasyon, wala gilaumang gasto sa kuryente, ug ang dugay nga pagkapawong sa mga batakang utility sama sa kuryente ug tubig.
Bisan pa sa sitwasyon, matod sa chamber nga daghang negosyo ang wala pa kaayo mosalig sa mga generator tungod kay mubo ra man ang mga brownout.
Matod ni King, tungod kay madala-dala pa, wala pa mopatuman ang mga negosyo sa dinalian nga paggamit og generator.
Gisubay karon og maayo sa sektor sa negosyo kon unsaon pagtubag sa nasyonal ug lokal nga kagamhanan kining sunod-sunod nga power alert, ug kon duna ba silay ipatuman nga mga long-term nga solusyon aron ma-stabilize ang suplay sa kuryente sa Visayas.
Naglaum usab ang chamber nga ang nagpadayong pag-ayo sa mga dagkong power plant makapahupay ra unya sa sitwasyon ug makapugong sa mas lapad nga blackout sa tibuok Visayas sa umaabot nga mga buwan. / CAV