Nakaapekto na og sugod sa ekonomiya sa Dakbayan sa Sugbo ang nagkataas nga presyo sa lana sa tibuok kalibotan hinungdan nga nagpahimangno ang mga opisyal sa dakbayan bahin sa paghunong sa mga proyekto sa konstruksyon, paghinay sa turismo, pagsaka sa presyo sa pagkaon, ug nagkakusog nga presure sa mga trabaho ug budget sa panimalay.
Atol sa usa ka press conference niadtong Martes, Marso 31, 2026, gihatagan og gibug-aton ni Mayor Nestor Archival ang pagkahagip-ot sa ekonomiya nga giatubang sa dakbayan samtang ang gasto sa enerhiya nagpasaka sa gasto sa operasyon alang sa pribadong mga negosyo ug mga panimalay.
Matod ni Archival, ang posibleng kalangan sa mga pamuhonan ug pagpalapad sa negosyo nahimo na nga reyalidad, diin ang pipila ka mga proyekto nanga-freeze na nga niresulta sa mas taas nga gidaghanon sa wala’y mga trabaho.
Iyang namatikdan nga ang sektor sa konstruksyon maoy usa sa labing naigo, tungod kay ang mga kompanya napugos sa pagpahunong o paglangan sa mga nagpadayon nga proyekto.
Ang turismo nga usa ka importante nga makina sa ekonomiya sa Sugbo, nagpakita sab og mga timailhan sa kalisod.
Gamay na lang nga mga turista ang gilauman nga mobisita nga makaapekto sa mga hotel, restaurants, ug gagmay nga mga negosyo nga nagsalig sa gasto sa mga bisita.
Ang mga tindera, tighatag og serbisyo, ug mga komunidad nga nagsalig sa kita sa turismo mahimong makasinati sa kalisod sa ekonomiya sa mosunod nga mga bulan.
Ang agrikultura ug pangisda nag-atubang sab og mga hagit.
Ang mga lokal nga mag-uuma nagtaho nga ang presyo sa abono nisaka og maayo ug ang kanihit sa suplay nag-limit sa produksyon.
“Our farmers are noticing that fertilizers are very expensive now, and supplies are not abundant. That reduces output,” dugang ni Archival.
Ang mga gagmay ug medium nga negosyo (SMEs) nga maoy dugokan sa lokal nga ekonomiya sa Sugbo, apektado sab.
Giasoy ni Archival ang mga panag-istoryahanay sa mga tag-iya sa negosyo nagtaho og dakong pagkunhod sa halin.
“Economic pressure is building across multiple sectors, with activity slowing down across the board,” matod ni Archival.
Gipasabot niya nga nangita sila og mga pamaagi aron maminusan ang mga epekto ning pagsaka sa presyo sa lana.
Ang mga diskusyon sa City Hall nakatutok sa pagkontrolar sa gasto sa panginabuhi, hilabi na pinaagi sa gipakusgan nga pag-monitor sa presyo ug gipunterya nga mga subsidiya alang sa mga drayber sa transportasyon.
Ang uban pang mga estratehiya nga gitun-an naglakip sa temporaryo nga tax relief alang sa mga SME, mga programa sa panginabuhi, ug mga inisyatibo sa reskilling nga gitumong sa pagtabang sa mga trabahante nga maka-adjust sa nag-usab-usab nga kahimtang sa ekonomiya.
Gipasiugdahan sab niya ang kamahinungdanon sa pagseguro sa kalig-on sa supply, hilabi na pinaagi sa koordinasyon sa mga shipping ug logistics operator aron mapugngan ang kanihit ug kalit nga pagsaka sa presyo.
Ang siyudad nakig-alayon sa shipping ug logistics operators aron maseguro nga dili makuwangan ang suplay samtang ang mga negosyante nisugot nga huptan ang presyo nga medyo steady aron malikayan ang kalit nga pagsaka. / CAV