Gipunterya sa Commission on Audit (COA) ang pagtaho sa Dakbayan sa Sugbo sa kapin sa P21.85 bilyones nga mga galastuhan sulod sa duha ka tuig sa panalapi human nasuta nga gigamit sa dakbayan ang mga obligasyon imbes nga ang tinuod nga pagpagawas sa kuwarta (disbursements) sa ilang Statement of Comparison of Budget and Actual Amounts (SCBAA), nga niresulta sa dili kasaligan nga datos sa paggamit sa pundo.
Sa ilang 2025 Annual Audit Report, giingon sa COA nga ang mga galastuhan nga mokabat sa P11.18 bilyones para sa 2024 ug P10.67 bilyones para sa 2025 gihisgutan isip "Actual Amounts" sa comparative SCBAA base sa mga obligasyon nga makita sa Statement of Appropriations, Allotments, Obligations and Balances (SAAOB) ug dili ang tinuod nga mga disbursamento.
Matod sa audit team, ang maong pamaagi supak sa International Public Sector Accounting Standards (IPSAS) 1 ug 24 ug nakaapektar sa tukma ug kasaligan sa pinansyal ug budgetary information sa dakbayan.
Gipasabot sa COA nga ang mga obligasyon nagrepresentar sa mga pasalig sa pagbayad, samtang ang mga disbursamento nagpasabot sa tinuod nga paghusay o pagbayad sa maong mga obligasyon.
Tungod kay dili tanan nga obligasyon nabayran sulod sa parehas nga panahon sa pagtaho, ang pagpakita sa mga obligadong kantidad isip tinuod nga galastohan wala magpakita sa saktong paggamit sa pundo sa dakbayan.
Nasuta usab sa maong pag-audit ang mga diperensya o kalainan nga mokabat sa P4.11 milyones para sa Personnel Services ug P1.188 bilyunes para sa Maintenance and Other Operating Expenses tali sa SCBAA ug sa Statement of Financial Performance.
Sumala sa COA, sayop nga gipanghingalan sa dakbayan ang maong mga diperensya isip "Entity Differences."
Giingon sa audit nga ang mga kalainan murag naggikan hinuon sa wala mahisguti o nalangan nga pag-ila sa mga transaksiyon, lakip na ang mga obligasyon nga naaprubahan sa City Budget Office apan wala pa nahatagan og rekord sa City Accounting Office tungod sa naghulat o kulang nga mga dokumento.
Namatikdan sa COA nga ang "Entity Differences" ubos sa IPSAS 24 magamit lang kon ang usa ka pundo adunay gitumong nga mga programa o ahensya nga gilakip sa mga pinansyal nga pahayag. Giingon niini nga ang mga kalainan kinahanglan hinuon nga tawgon nga "Basis Differences" o "Timing Differences."
Gitataw sa COA nga nakahatag na sila og susamang obserbasyon sa pag-audit sa 2024 Annual Audit Report sa dakbayan.
Niadtong panahuna, ang City Accounting Office nagkanayon nga nakig-alayon na sila sa COA Accounting System Development and Other Services Office aron sulbaron ang mga sayop sa pagrekord sa mga disbursamento sa e-Budget system ug gimanduan ang mga personahe nga saktong i-tag ang Obligation Requests and Status documents ug makig-alayon sa City Budget Office aron maseguro ang ilang tukma sa panahong pag-apruba.
Girekomendar sa COA nga padayon nga makig-alayon ang dakbayan sa COA-ASDOSO aron masulbad ang mga isyu nga naay kalabutan sa sistema nga makaapekto sa pagrekord sa mga disbursamento, magtukod og kasaligan nga mekanismo sa pagmonitor sa tinuod nga mga disbursamento, i-reconcile ang mga kalainan tali sa SCBAA ug Statement of Financial Performance, ug palig-unon ang koordinasyon tali sa City Budget Office ug City Accounting Office aron mapauswag ang pagrekord ug pagtaho sa mga pinansyal nga transaksiyon.
Sa ilang tubag niadtong Abril 14, 2026, ang City Budget Office nagkanayon nga palig-unon nila ang koordinasyon tali sa mga opisina ug hugot nga ipatuman ang saktong pag-tag sa Journal Entry Voucher aron maseguro nga ang mga galastuhan ma-map sa saktong mga linya sa pundo.
Ang City Accounting Office, sa laing tubag niadtong Abril 20, 2026, nagbutyag nga ang Electronic New Government Accounting System ug ang e-Budget system gihikay na pinaagi sa usa ka stored procedure nga nagpadali sa pagpakita sa tinuod nga mga disbursamento pinaagi sa programa, proyekto, allotment class, ug object of expenditure.
Gidugang usab nila nga padayon silang makig-alayon sa City Budget Office ug COA-ASDOSO aron matubag ang mga kabalaka sa sistema, mapauswag ang pagmonitor sa tinuod nga mga disbursamento, ug maseguro nga ang mga kalainan sa pagtaho marepaso og sakto ug mahan-ay sumala sa magamit nga mga lagda sa accounting ug badget. / JGS
