Ang trahedya sa Binaliw landfill nagbutyag sa kahuyang sa pagdumala sa basura sa Dakbayan sa Sugbo, lakip na ang sobra nga pagsalig sa usa lang ka dapit, mga peligro sa kalikopan, ug kapiot sa lohistika, diin gipasidaan sa usa ka opisyal nga gikinahanglan ang hinanaling reporma aron malikayan ang mga krisis sa umaabot.
Sa usa ka interview sa telepono niadtong Lunes, Enero 19, 2026, si Konsehal Joel Garganera nagkanayon nga ang pagkakaplag sa katapusang missing nga empleyado nga natabunan sa mga basura human sa nahitabong "trash slide" niadtong Enero 18, 2026, usa ka mahinungdanong yugto, apan iyang gihatagan og gibug-aton ang panginahanglan sa hinanaling rehabilitasyon sa bugtong landfill sa siyudad.
Gipasiugda sab niya ang pagpakunhod sa mga risgo sa kalikopan ug ang pagbag-o sa kultura sa publiko bahin sa paglahilahi sa mga basura ug recycling.
Si Garganera kinsa maoy tsirman sa Committee on Environment and Natural Resources sa konseho, niingon nga kinahanglang mopahigayon ang City Hall og kaugalingon nga imbestigasyon imbes nga magsalig lang sa resulta gikan sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), dungan sa pag-ingon nga ang siyudad adunay kapasidad sa paghimo og kaugalingong pakisusi.
Si Mayor Nestor Archival niingon niadtong Dominggo nga suportahan sa City Hall ang bisan unsang resulta sa imbestigasyon sa Binaliw landfill nga pagahimuon sa DENR.
“Don’t we have our own investigation? We have lawyers, we have technical people on solid waste management… we want to know why it happens,” matod sa konsehal.
Iyang gipunting nga ang usa ka transparent nga imbestigasyon mahinungdanon aron mabalik ang pagsalig sa publiko ug malikayan ang susamang insidente sa umaabot.
Human sa maong hitabo niadtong Enero 8, gikinahanglan ang deklarasyon sa state of calamity, matod ni Garganera, dili lang tungod sa mga nangamatay, kondili aron legal nga mapadali ang negosasyon alang sa ubang mga kapilian nga lugar sa paglabay og basura samtang ang siyudad naningkamot sa pagdumala sa inadlaw-adlaw nga basura.
Ang Dakbayan sa Sugbo makamugna og gibanabana nga 600 ngadto sa 700 ka tonelada nga basura kada adlaw, usa ka gidaghanon nga sumala ni Garganera nagpadayag sa kuyaw nga pagsalig sa siyudad sa usa lang ka landfill site.
Matod niya nga sa dihang ang maong dapit sa Binaliw naguba, ang tibuok sistema sa pagdumala sa basura nadaot. / EHP