Nalumping intawn ang atop sa sakyanan sa akong silingan kay natagakan og bunga sa Mahogany diha sa kilid sa dalan. Kung wa pa ang Total Log Ban, wa unta tingali ni mahitabo.
Paglingkod ni Cory Aquino isip presidente kaniadto, usa sa mga suliran sa nasud mao ang pagka-opaw sa kabukiran. Busa, mideklarar dayon siya sa og Total Log Ban nga nagdili sa pagpamutol og mga kahoy.
Apan ang gidid-an sa pagputol mao ra kadtong mga kahoy nga lumad sa Pilipinas sama sa Narra, Akasya, Magkono, Kamagong ug Lawaan.
Nagproblema ang mga tigbaligya og kahoy. Gawas sa importasyon, ilang nahunahunaan ang pagtanom og mga klase sa kahoy nga wala sa listahan sa mga lumad nga mga punoan.
Miuso dayon ang mga kahoy sama sa Mahogany, Gemelina, Neem, Falcata ug Bagras. Sila maoy nipuli isip himoonong plywood, aparador, lamesa ug uban pa.
Niadtong mga dekada sa 1980 ug 1990, ang gobyerno mismo maoy midasig pagpananom ining mga kahoya. May programa sama sa Central Visayas Regional Projects mga mipatanom og mga Gemelina didto sa Bayawan, Negros Oriental.
Samtang didto sa Bohol sukad pa sa dekada 1960, naa poy kakahuyan taliwala sa mga Lungsod sa Loboc ug Bilar nga nahimo nang kinaham sa mga turista. Mahogany maoy sagad sa mga tanom ning dapit diin daghan ang ganahan magpahulagway.
Ang nakabentaha ining mga kahoya kay kusog sila motubo ug dali ra kaayong anihon.
Ang nakaparat lang kay dali raman silang mokuyanap ug posible nga maawngan na hinoon nila ang mga lumad nga mga kahoy. Ang uban, hangol kaayo og tubig.
Usa sa timailhan ining langyaw nga mga kahoy mao nga dili sila duolon og mga langgam ug insekto sama sa mga buyog og alibangbang. Di makaila nila ang atong kahayupan.
Gawas nga molupig sila sa lumad nga mga tanom, mohikaw sab sila sa pinuy-anan sa atong mga langgam ug insekto, ang gagmayng mga binuhat nga daku kaayog papel sa produksyon sa pagkaon kay ang pagtugdon-tugdon man nila sa mga bulak ang makapahimog bunga sa mga tanom.
Mao nga sa dii pa kita motanom og kahoy, susihon usa nato ang klase ini. Dili igo nga bisan unsa nalang kahoya atong itanom.
Maayo pod nga mga prutas ang atong itisok sa kayutaan aron mapuslan sa kadaghanan pohon, labi na sa panahon sa krisis sama karon.
