May kalahian ba ang tagsa-tagsang kahulogan ning mga pulonga?
Ang direktang tubag niining pangutanaha mao nga aduna silay lainlaing kahulogan. Apan, binase sa makita diha sa kadaghanan sa mga sinulat karon (gawas lang sa Bisaya Magazine), migimaw nga ingon og wala kaayo kini matataw. Busa, ang pagtataw niini maoy katuyoan niining maong sulaysay.
1. KAYSA ug KAY SA
1.1 KAYSA (Than)
Ang KAYSA ing usa ka tibuok nga pu-long. Gigamit kini siya sa pagpadayag sa ideya nga katandian (kun comparison). Mao kiniy iyang kahulogan. Busa, ang katum-bas niini sa Inenglis mao ang pulong, than.
Kon ang buot ipasabot sa magsusulat mao ang katandian sa duha ka butang, nan KAYSA ang hustong gamiton, kay mao kiniy iyang kahulogan.
Atong tan-awon ang kagamitan niining pulonga diha sa mosunod nga pananglitang mga kapahayag.
A] Mas maayo ning imong paagi kaysa kang Pedro.
B] “Ang duha ka ulo mas maayo kaysa usa.”
K] “Mas maayo ang paghatag kaysa pagdawat.”
D] Mas dako ang iyang bahin kaysa kang Sedring.
Usa sa labing dakong rason ngano nga ang KAYSA pagasulaton isip tibuok nga pulong mao ang pagpalahi niini sa pulongan (kun phrase) nga KAY SA, nga aduna usay iyang lahing kahulogan.
Kon ang katandian naglambigit sa tawo, o kon mga tawo ang ginatandi, dili na magamit ang KAYSA. Kini tungod kay ang NI ug SI mao may pangtawo nga mga parti-kulo (kun personal particles). Makita kini sa mosunod nga mga pananglitan:
E/I] Mas utokan si Eksekel kay ni Litoy.
G] Mas labawng hanggaw si Kulas kay ni Kikoy.
H] Mas kusgan si Andrea kay ni Tissie.
Niining kasoha, ang kay ug ni pagasulaton nga bulag.
Busa, nia kining duha ka lagda kabahin sa katandian (kun comparison):
Lagda 1 (Rule 1):
Kon ang katandian naglambigit sa duha ka butang (dili tawo o ngalan sa tawo), ang KAYSA maoy gamiton.
Lagda 2 (Rule 2):
Kon ang katandian naglambigit sa duha ka tawo, o ngalan sa duha ka tawo, ang KAY NI maoy gamiton.
1.2 KAY SA (For in)
Ang KAY SA ing usa ka pulongan (kun phrase) nga nagdala usab og iyang lahing kahulogan itandi sa kaysa. Gigamit kining maong pulongan sumala sa literal nga kahulogan sa duha ka pulong, kay ug sa.
Sa Inenglis, ang katumbas sa KAY mao ang pulong, for, ug ang katumbas sa SA mao ang pulong, in. Busa, sa Inenglis, ang KAY SA, isip pulongan, nagpasbot og, for in. Makita kining kahulogana sa KAY SA sa mosunod nga mga pananglitan:
A] Kinahanglan kitang magapuyong balaanon, kay sa pagbalik unya sa Dios, Iya kitang pagahukman.
B] Sutaon una nato ang iyang gipamahayag, kay sa ubos kong pagsabot, murag adunay kakulian.
K] Pasagdan ta lang siya sa pagkakaron, kay sa iyang hunahuna anaa pa ang dakong kaguliyang.
Sumala sa makita diha sa mga kapahayag A, B, ug K, ang KAY SA gigamit isip pang-tumbas nga panugtong (kun coordinating conjunction). Dinhi, ang KAY SA nagadugtong sa duha ka di maagaron (kun indepen-dent) nga kabihayag (kun clauses). Mao kini ang kalahian sa KAYSA ug sa KAY SA.(Sumpayan sa sunod nga gula)
