Kaniadtong panahon nga full-time pa ang akong panglaban isip abogado, kanunay nako madungog sa akong mga kliyente ang reklamo sa mga aplikante sa trabaho sa DepEd division office nga ingnon sila sa HR nga balik og alas 2, balik og alas 3 o balik og alas 4. Dili parehas ang oras nga gihisgutan nga pabalikon, magdepende kini sa daghang mga butang, matod pa.
Matod pa sa akong mga kliyente, kuwarta ug dili oras ang gihisgutan ana, kon ingnon kang balik og alas 2, pasabot pagdala og 2 ka libo inig balik nimo. Nganong dili man parehas ang “oras,” maoy sunod nakong pangutana.
Ang tubag - daghang mga hinungdan, pananglit kon sayon ra ang pagpasulod kay walay laing aplikante o mubo ang posisyon nga bakante, gamay ra sab nga “oras” ang hisgotan, pero kon lisod ang trabaho nga sudlan kay daghang aplikante, mao nang dako sab nga “oras” ang hisgotan.
Misagbat sab ang laing kliyente - kon guwapa o sexy ang aplikante, mubo nga “oras” unya pangayuan pa gyud sa cellphone number sa HR pero kon di guwapa o sexy, taas nga “oras” ang hisgotan sa HR.
Gawas pa niini, diha pa gyud gitawag kaniadto og “wrong-king system” nga gimugna gikan sa ranking system.
Pasabot, wa na sunda ang balaod kay mag-agad na kini sa daghang mga butang, nga ang puno’t dulo sa tagalog pa, pulos pangurakot ra gihapon.
Tungod niini, lisod ang pagsulod ug labaw nga lisod ang pagkuha og promotion sa DepEd kaniadto.
○ ○ ○
Gawas niini, moagi pa gyud sa daghang pagsulay ang mga maestra/maestro kon gusto sila og promotion. Una, kinahanglan walay moreklamo nga estudyante o ginikanan batok sa maong maestra o maestro. Ikaduha, kinahanglan panggaon niya og maayo ang Principal ug District Supervisor pinaagi sa paghatag og “extra o special services” sama sa binuhing baboy, kanding, mga manok, pagkaon o prutas plus kuwarta sa panahon nga gikinahanglan kini sa Principal o District Supervisor sama sa birthday, anniversary, ug uban pang okasyon.
Kon dili ka manggihatagon, dili ka mahinumdoman o kaha, lisod mapirmahan imong mga dokumento. Kon dunay mga bisita sa eskuylahan, kasagaran magbantay ang Principal kon kinsa ang kusog o dako og hinatagan nga amotan kay mao kini ang “panggaon” sa Principal.
Siyempre, dakong bintaha kon ang maestra o maestro dunay naka-back up nga politiko.
Gani, mao kini ang usa sa mga hinungdan sa gitawag og “wrong-king” kay di na man masunod ang balaod kay unahon man ang aplikante nga “nakasandal sa pader.”
○ ○ ○
Karong bag-o lang, usa ka inahan ang nangayo sa legal nga tabang tungod kay ang iyang anak aplikante sa Bureau of Fire wala makapasar sa interview.
Laktod pagkasulti, natubag ang mga pangutana, naka-submit sa mga gikinahanglang dokumento ug nakapasar gyud sa tanang gikihanglan sumala sa gi-post nga notice. Pero nganong nahagbong man sa interview?
Tubag - kay gipangayuan man og P400,000 sa nag-interview ug kon di makahatag, dili kuno maapil sa proseso ang iyang mga papeles. Asa man tawon mi mangita sa maong kantidad Sir, matod pa sa ginikanan. Lisod tubagon ang maong pangutana, maoy akong tubag.
Bisan ang iyang mga classmate Sir, mao sab ang reklamo, dugang pa sa inahan. Gipangayuan sab sila og tag-P400,000.
Tungod kay tabang legal may ilang gusto, akong gihatagan og tambag ang inahan og siya na ang bahala mohukom kon padayunon ba niya ang akong gustong mahitabo.