SunStar Diputado
SunStar Diputado

Diputado: Preventive suspension

Cuentas Claras

Daghan ang nagtuo nga ang order sa Ombudsman nga nagmando og preventive suspension sa 69 ka mga opisyal ug empleyado sa mga lainlaing opisina, apil ang pipila ka mga kapitan sa barangay sa Bohol, mahisama sa gitawag og ‘comedy of errors.’

Ngano man?

Tiaw bay ibutang og preventive suspension ang empleyado sa Bilar, Bohol nga patay na.

Tiaw bay ibutang og preventive suspension ang pipila ka mga opisyal nga mi-retire na o kaha, wala na sa kagamhanan.

Unsaon man kaha pagbuhat niini? Giunsa man kaha paghimo ang lista sa mga ipaubos sa preventive suspension?

○ ○ ○

Matod pa sa Ombudsman, adunay reklamo nga gisang-at kalabot sa pagtukod sa Captain’s Peak Resort sa Sagbayan, Bohol. Gireklamo kini sanglit nahisakop man sa gitawag og “protected area” ang lugar nga gitukuran sa maong resort bisan pa tuod og aduna kini titulo. Sanglit dunay titulo ang maong yuta, matawag nga private land ug dili na kini public land.

Pero kataw-anan kay bisan ang mga kapitan sa Barangay sa Valencia, Bohol o kaha sa Sierra Bullones, Bohol, nga layo na kaayo sa Sagbayan, Bohol, naapil man sa lista sa gipaubos sa preventive suspension.

Hasta gani kadtong nakaapil sa usa ka meeting sa PAMB sa Bilar, Bohol, nga layo sab kaayo gikan sa Sagbayan, Bohol, isip representative sa ilang mga amo nga maoy miyembro sa PAMB, naapil sab sa gipaubos sa preventive suspension.

Mao nga makapangutana kita og usab, giunsa kaha nila paghimo ang lista sa mga ipaubos sa preventive suspension?

Gisayunan ka og ipaubos ka sa preventive suspension sulod sa 6 ka bulan?

Una, wala ka masayod kon nganong naapil ka sa maong reklamo?

Ikaduha, kalit lang kaayo migawas ang maong kwestiyonable nga order sa Ombudsman ug walay nahibalo nga naa ba diay ang maong reklamo.

Ikatulo, tiaw bay wala kay trabaho sulod sa 6 ka bulan?

Ikaupat, tiaw bay wala kay sweldo sulod sa 6 ka bulan, unsaon na man lang ang pagkaon ug ubang panginahanglan sa pamilya labi na kon nagsalig lang sa sweldo ang maong pamilya?

Ikalima, kay wala kay trabaho ug wala kay sweldo sulod sa 6 ka bulan, asa man og ibayad sa abogado nga maoy molaban sa maong opisyal o empleyado?

Ika-unom, nganong 6 ka bulan man gyod, nganong dili man 1 o 2 ka bulan lang ang maong suspension nga kon huna-hunaon, dili man penalty ang maong preventive suspension?

Ika-pito, gitun-an ba og maayo sa Ombudsman ang maong order sa wala pa kini gipagawas?

Katapusan, gisunod ba sa Ombudsman ang Batakang Balaod bahin sa “due process?”

○ ○ ○

Daghan ang naglibog niini.

Bisan tuod nahisakop sa protected area ang pipila ka mga kalungsoran sa Bohol nga anaa mahimutang ang sobra sa usa ka libo ka Chocolate Hills, daghan sab sa maong kayutaan nga aduna nay document of title o titulado na.

Tungod kay titulado na, matawag na kini og private land ug matod pa sa balaod, respetuhan ug dili yatakan ang mga katu­ngod sa mga tag-iya sa maong kayutaan nga aduna nay titulo.

Unya kay private land man lagi, siyempre nagbayad og buhis ang mga tag-iya sa maong kayutaan.

Dili na man mahimo nga i-market kini nga Chocolate Hills aron maka-kwarta kay tua man sa Carmen, Bohol ang gitawag sa mga turista og Chocolate Hills, siyempre, mangita og paagi ang mga taga-Sagbayan nga mapahimuslan sab sa negosyo ang ilang kayutaan.

Mao kini ang hinungdan nga natukod ang Captain’s Peak Resort, aron mapahimuslan ug maka-kwarta ang tag-iya sa yuta.

Natukod ang maong resort nga adunay business permit gikan sa munisipyo sa Sagbayan, Bohol. Ang problema lang kay natukod kini nga walay ECC ug uban pang panginahanglan nga mga papeles.

Pero angay nato hinumdoman nga sa panahon nga gitukod kini, wala pa gi-require ang ECC aron maisyuhan og business permit.

Buot ipasabot, laing isyo ang pagkatukod sa maong resort nga walay ECC ug sa isyo nga gitukod ang resort sa usa ka yuta nga naa sa protected area.

○ ○ ○

Unsa may mahimo sa mga opisyal ug mga empleyado nga naapil sa suspension order?

Ang uban kanila, wala na mo-report sa trabaho, wala na mogamit sa mga sakyanan nga naka-assign kanila ug gidawat ang kamatuoran nga gikasuhan sila.

Ang uban kanila, padayon nga nangita og paagi nga malibkas ang maong suspension order tungod sa pagtuo nga gilapasan ang ilang tawhanong katungod sa maong order sa Ombudsman.

SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph