Nahimong dakong eskandalo sa social media ang gitawag og Bohol is Gold. Mahal kuno ang Bohol, mahal ang foods, mahal tanan.
Pangutana - asang lugara sa Pilipinas nga puparehas sa Bohol unya barato ang mga palaliton? Naa ba?
Answer - wala.
Kay ngano man - tanang lugar sa Pilipinas apektado sa grabeng paglurop sa ekonomiya, nisaka ang presyo sa US dollar kontra sa Philippine pesos, unya kasagaran sa atong mga raw materials imported gikan sa abroad.
The point is - imbes mous-os ang presyo sa mga pagkaon, tanang lugar pulos nisaka kay magkuyog-kuyog man lang ta tanan sa presyo sa krudo ug gasolina.
Unya ang Bohol is no exception.
○ ○ ○
Kon dunay 3K nga alimango sa Bohol, naa man pud na sa Cebu, sa Dumaguete, sa Davao, ug sa ubang mga lugar.
But the point is, kon dunay 3K nga alimango, duna pud 1K or 2K, it’s up to you kon asa imong pilion nga kan-on basta mobayad lang ka. Bisan asa nga lugar basta anhaan sa mga turista, puparehas gyud ang sitwasyon.
Kon maka-afford ka, dili na isyu ang presyo kay mas importante nimo ang unsay imo gusto kan-on. Kon di ka ka-afford, di man pud na problema kay ang solusyon ana, ayaw palit sa mahal, pangita og barato. Di man maglabad ang ulo kon mokaon lang sa barato, ang importante makabusog unya luwas kan-on.
Nailad kunohay sa presyo - susko, balaod na sa kinaiyahan nga sa di pa ka mokaon, mangutana daan ka sa presyo kon kaya ba sa budget. Estorya sa ilawom sa dagat kanang giingon nga nailad sa presyo.
Buyno, dunay mga siaw pud diha. Gusto ka mokaon og live fish, live squid or anything basta live, so siyempre, mahal na siya ikompara sa frozen. So ni-order ka sa imong giganahan nga “live,” hasta ang presyo “live” pud.
Pero dunay mga siaw nga imbes lutoon ang live, kadtong frozen ilang lutuon unya ibalhin lang og laing aquarium ang “live” nga gipili sa kustomer. Kon dili suheto ang kustomer, dili ra pud sila makabalo sa changes labi na kon daghang ibutang nga lamas.
Pero, dili pud na sa Pilipinas ra, bisan sa ubang lugar like Hongkong or Taiwan common issue na.
Caveat emptor or “buyer beware” ang tawag ana.
○ ○ ○
So nganong na-issue man na?
Para nako, dili na siya economic issue kondili political issue na. Dunay mga politiko unya duna pud mga kontra sa politiko. Bisan nahuman na ang kampanya sa piniliay, duna nay nidaog ug duna na pud napilde, wa pa gihapon mahuman ang ilang binirahay kay padayon nga gisakitan ang napilde. Balikon nako, mao nay ulo ug ikog sa Bohol is Gold issue - binirahay ra na sa politika.
○ ○ ○
Buyno, tinuod gyud pud nga medyo mahal ang mga hotel ug resort rates sa Bohol, kon ikompara sa Cebu. Mao nay bug-at nga rason nga adto sa Bohol sa daytime, anhi sa Cebu sa nighttime ang mga tourists. Adto sa Bohol mosuroy but anhi sila sa Cebu mo-stay sa gabii.
Ngano kaha?
Unya duna pa ko lain namatikdan. Gahitak ug lima singko ang mga colurom operators dinhi sa Bohol, colurom nga mga “for hire,” colurom nga mga pumpboat operators, apil na ang mga island-hopping operators, divers, fixers hasta gani mga dive shops. Nakig-compete ang mga colurom operators sa mga legit ug DOT-accredited operators, the province knows and everybody knows, but nobody is doing anything about it. Alkanse gyud kaayo ang mga legit operator pero wa silay mahimo bisan unsaon nilag ampo sa kahitas-an.
Ngano kaha? Kon walay protection ang mga legit, unsa may incentive nga magpadayon silang legit, nganong magkuha pa man og DOT accreditation nga maka-operate ra man gihapon bisag wala?
○ ○ ○
Nganong gahitak man sab ang mga langyaw nga mga tour guides ug mga vans and buses? Matod pa sa akong amigo nga mga Koreano ug Chinese, nakatilaw na sila og sama sa panyawan kapait nga leksiyon sa dihang na-scam sila sa mga local operators.
Buot ipasabot, mitagam na sila.