Gipalig-on karon sa mga awtoridad sa panglawas sa Pilipinas ang pagbantay sa mga utlanan (border surveillance) ug ang kahibalo sa publiko mahitungod sa makamatay nga Nipah virus (NiV) bisan wala pa kini sa nasod.
Ang Department of Health (DOH) nagpadala na og mga thermal scanner ug mga nurse gikan sa Bureau of Quarantine (BOQ) sa tanang pantalan ug tugpahanan aron bantayan ang mga pasahero batok sa virus.
Kini nga virus gikan sa “fruit bats” (mga kuwaknit) ug adunay mortality rate o kahigayunan sa pagkamatay nga moabot sa 75 porsiyento.
Ang virus, nga unang nakit-an sa Malaysia niadtong 1998, mahimong hinungdan sa grabeng sakit sa respiratoryo ug encephalitis, o paghubag sa utok. Kini usa ka talagsaon apan delikado nga pathogen nga hinungdan sa mga outbreak sa pipila ka bahin sa Asia.
Bisan tuod wala pay kumpirmadong kaso sa Sugbo niining Dominggo, Pebrero 1, 2026, ang DOH nagkanayon nga ang mga protocol sa screening ug border surveillance anaa na sa saktong lugar sa tibuok Pilipinas.
Sumala sa DOH, ang tanang pantalan ug ganghaan sa nasod adunay mga BOQ sub-station nga nasangkapan og infrared thermal scanners sa matag arrival concourse, diin duha ka BOQ nurses ang mag-monitor sa temperatura sa mga pasahero nga gikan sa laing nasod.
Ang mga pasahero nga adunay temperatura nga molapas sa 37.5°C o makitaan og mga simtomas pagasusihon sa mga scanner ug spotter, ug katong nagkinahanglan og pag-atiman dad-on sa mga ospital nga gitudlo sa DOH.
Kinahanglan usab nga kompletuhon sa mga pasahero ang health declaration checklist pinaagi sa e-Travel application aron tugotan nga makasulod sa nasod.
Ang NiV una nga gidala sa mga fruit bat sa genus nga Pteropus, nga makit-an sa tibuok Southeast Asia, lakip na sa pipila ka bahin sa Pilipinas.
Ang pagtakod sa tawo mahitabo pinaagi sa direktang kontak sa natakdan nga kuwaknit, ilang laway, ihi, o kontaminadong prutas.
Nataho usab ang pagtakod gikan sa tawo-ngadto-sa-tawo, hilabi na sa mga tig-atiman ug mga sakop sa pamilya nga adunay suod nga kontak sa mga pasyente.
Sumala sa World Health Organization (WHO), ang mga tawo nga natakdan sa NiV kasagarang magsugod sa hilanat, labad sa ulo, sakit sa kaunuran, pagsuka, ug sakit sa tutunlan, nga mahimong mosangpot sa pagkalipong, pagduka, kalibog, ug mga timailhan sa acute encephalitis.
Sa unang mga taho, ang nasod sa India nikompirma og duha ka mga kaso sa NiV sa mga indibidwal nga nag-edad og 20 hangtod 30 anyos, apan ang WHO nag-ingon nga “ubos” pa ang risgo nga mokatap ang virus gawas sa maong nasod. / DPC, PNA