Suportado sa Department of Science and Technology (DOST) 7 ang usa ka detalyado ug science-based tool nga water security assessment.
Tumong niini nga matabangan ang mga Lokal nga Kagamhanan sa Sugbo nga mas masabtan ang ilang mga vulnerability sa pagbaha, kakuwang sa tubig, ug mga gintang sa imprastraktura nga nitumaw tungod sa bag-o nga mga katalagman.
Nitug-an si DOST 7 Director Tristan Abando sa mga tigbalita nga ang Water Secure PH Forum nga nagsugod niadtong Nobiyembre 27, 2025, nagtumong sa paghimo og mga aksiyon nga rekomendasyon alang sa mga LGU pinaagi sa pagpaila sa Water Security Assessment Tool (WatSat), nga gipalambo sa Asian Institute of Technology (AIT) scholar nga si Prof. Mukand Babel.
Matod ni Abando nga ang maong tool mo-evaluate sa daghang dimension sama sa water availability, pag-access, infrastructure, management, ug governance aron mabanabana ang water security index sa matag LGU.
“We want to fall in love with the problem, not the solutions,” pulong ni Abando.
Iyang giduso ang panginahanglan nga re-assess ang lainlaing pamaagi sa Sugbo sa pag-atubang sa baha ug pagplano sa watershed.
Siya nidugang nga ang Sugbo nagdepende sa mga short-term fixes, sama sa pag-upgrade sa mga downstream drainage nga wala masulbad ang mga upstream issues.
Matod niya, ang pagkawalay catchment basin ug ang kakuwang sa integrated river management maoy dakong mga gap.
Sigon ni Abando nga ang mga problema sa tubig wala magsubay sa political boundaries nga naghimo niini nga kritikal alang sa mga LGU nga mo-coordinate sa ilang mga intervention sa watershed imbes nga mag-focus lang sulod sa ilang territorial lines.
Ang forum nagpundok sa kapin sa 20 ka LGU, kauban ang mga water districts ug unibersidad.
Pipila ka LGU nga nitambong gitan-aw isip prayoridad nga makabenepisyo sa Smart and Sustainable Communities Program sa DOST, ilabi na ubos sa “smart water security” nga bahin.
Ang maong programa makadugang sa kasamtangang mga lakang sa seguridad sa tubig hangtod sa level sa komunidad.
Ang Mandaue City maoy labing una sa Cebu nga ni-apply sa WatSat framework pinaagi sa usa ka pagtuon nga gipangulohan ni Dr. Evelyn Taboada nga gipundohan sa usa ka internasyonal nga partner.
Ang iyang team nidugang og duha ka context-specific nga indicator sa lima ka orihinal nga dimension sa AIT.
Nahuman ang pagtuon niadtong 2025, ug ang DOST karon nagtrabaho uban sa Mandaue aron mailhan ang tino nga mga intervention base sa mga nasayran. / EHP