Dili ikalimod nga ang krisis sa basura sa Dakbayan sa Sugbo usa na ka hubag nga kinahanglan operahan.
Samtang ang South Road Properties (SRP) nahimo na nga “transfer station” sa nagtipun-og nga hugaw, ang atong mga sapa ug kadagatan nag-antos sab sa walay hunong nga pag-agos sa basura.
Bisan pa sa pagpaningkamot sa Department of Environment and Natural Resources (DENR-EMB) 7 ug sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo nga hugtan ang koordinasyon, klaro ang mensahe: Dili mapuo ang basura kon walay disiplina sa katawhan.
Usa sa mga dapit nga naghatag og dakong labad sa ulo sa kagamhanan mao ang baybayon sa Barangay Pasil. Bisan pa og gipanglimpyohan kini alang sa ika-48 nga Asean Summit sa miaging Mayo 6-8, mobalik ra gihapon ang grabeng kahuot sa basura. Ngano? Tungod kay anhi dinhi tugpa ang tubig gikan sa Guadalupe River nga nagtangag og mga hugaw nga kon wa ko masayop gikan mismo sa mga residente nga nagpuyo daplin sa sapa—gikan sa tumoy hangtod sa ubos.
Diri nato makita ang kabililhon sa plano niadto ni kanhi Mayor Michael Rama nga i-clear ang 3-meter easement zone. Gawas nga mapugngan ang mga residente sa paglabay og basura sa sapa, maluwas pa unta sila sa peligro sa baha kon mo-overflow ang sapa panahon sa kusog nga bunok nga ulan. Ang pagbutang og mga tag-as nga screen sa kilid sa Guadalupe River, sama sa makita sa dalan Panganiban, usa ka maayong ehemplo aron mapugngan ang mga badlungon sa katilingban. Apan kining tanan nakulangan sa pagpadayon human sa mga kausaban sa liderato sa siyudad.
Samtang naningkamot ang gobiyerno sa pagpangita og kasulbaran sa pagsira sa Binaliw landfill human sa makasubo nga “trash slide” niadtong Enero 8, 2026, ang katawhan kinahanglan sab mobuhat sa ilang bahin.
Ang “waste segregation” o ang paglain-lain sa basura gikan sa balay dili lang usa ka mando sa balaod, kondili usa ka obligasyon sa matag Sugboanon. Ang kakuwang sa pagsunod niini maoy nakapasamot sa kahuot sa atong solid waste management system.
Samtang gihulat pa ang technical validation alang sa partial nga pag-abli sa Binaliw landfill ubos sa administrasyon ni Mayor Nestor Archival, dili kita magtinanga. Dili solusyon ang paghimo sa SRP nga tambakanan. Ang tinuod nga solusyon anaa sa atong mga kamot.