Daghan karon ang nangihanglan og tabang nga mga biktima sa Bagyong Tino kansang mga balay gilunopan sa tubig baha.
Adunay mga balay nga partially damaged, buot ipasabot mapuslan pa og kinahanglan lang limpyohan, apan ang mga kabtangan sa sulod niini sama sa appliances nga dili na magsilbe.
Aduna usab totally damaged nga di na gyud mapuslan sama niadtong duol sa sapa sa Mananga sa Dakbayan sa Talisay nga na-wipe out gyud. Gawas sa kabalayan, daghan usab nga mga sakyanan nga nanglutaw og ang uban niini inutang og wa pa maimpas.
Luoy kaayo ang mga tag-iya niini kay nagsige og bayad apan ang ilang sakyanan di na mapuslan. Maayo lang kon ma-cover ang maong mga sakyanan sa insurance, apan kon dili ang tag-iya gyud ang mogasto sa pagpaayo niini.
Apan unsa man ang ilang unahon pagpaayo, ang sakyanan o ang balay? Siyempre ang balay kay ang sakyanan dili kaayo problema kay aduna may mga pampublikong transportasyon nga masakyan paingon sa ilang tagsa-tagsa ka destinasyon.
Sa akong naobserbahan, hinay ang pagpanghatag og hinabang gikan sa mga pribadong indibidwal ngadto sa mga nabiktima sa baha nga dala ni Bagyong Tino.
Dili sama niadtong nahitabong linog sa Septiyembre 30 nga grabeng niigo sa Northern Cebu nga pagkaugma dayon naglumbaanay og adto ang mga tawo aron paghatod og hinabang sa mga biktima.
Gani, grabe ang trapik niadtong tungora gumikan kay ang biyahe nga mahimo ra og 4 ka oras naabot og mga walo ka oras.
Apan karon human sa Bagyong Tino, daghan ang nangayo og tabang nga mga biktima apan medyo wala pa gyud tay nakita nga pagpakabana sa mga pribadong indibidwal, partikular na niadtong gikan sa lugar sa Probinsiya sa Sugbo nga wala naapil sa baha, ingon man dinaliang aksiyon gikan sa lokal nga pangagamhanan.
Dili ba unta, sila na usab ang maglumbaanay og anhi sa Siyudad sa Sugbo og kasikbit nga mga siyudad og munisipalidad nga apektado aron paghatod sa hinabang? Tungod kay halos tanang Sugboanon apektado sa maong sakuna mahimo pud nga usa sa mga rason nganong hinay ang paghatod sa hinabang.
Ang mga biktima sa Bagyong Tino nanginahanglan sa atong panaghiusa ug pagpaambit kon unsay naa kanato. Dili kini panahon sa paghukom, kondili panahon sa pagtabang. Kita, isip mga Sugboanon, kinahanglan nga mobati sa dinalian nga panginahanglan ug moaksiyon.
Magkuyog kita nga mobangon gikan niining nagsunodsunod nga mga katalagman. Mag-ampo, oo, apan labaw sa tanan, mohimo kitag aksiyon.
Ang gamay nga hinabang dako og ikatabang para sa mga nanginahanglan, sanglit makahupay kini sa ilang kasubo.