Ang katubigan nagpalibot sa Batanes atong nasudnong katungod ug dili lang sayunon nga angkunon sa laing nasod.
Mao kini ang angay nga baruganan human lig-ong gisalikway sa Department of Foreign Affairs (DFA) ang pag-angkon sa China og soberanong katungod ug hurisdiksiyon sa katubigan sa palibot sa Batanes.
Dili kini simple’ng bangi sa duha ka nasod. Ang mas dakong pangutana mao kon kinsa ang adunay katungod sa pagdumala ug pagpahigayon og mga kalihukan sa maong katubigan.
Matod sa DFA, nakit-an sa mga awtoridad ang Chinese research vessel nga JIA HAI KE 7 mga 37 nautical miles sa amihanan-kasadpan sa Itbayat, Batanes—sulod sa Exclusive Economic Zone (EEZ) sa Pilipinas. Mas seryoso pa, giingon sa DFA nga walay gihangyo o gihatag nga pagtugot sa Pilipinas alang sa marine scientific research nga gihimo sa maong dapit.
Ug dinhi kinahanglan nga klaro ang baruganan.
Ubos sa Article 246 sa United Nations Convention on the Law of the Sea (Unclos), ang marine scientific research sulod sa EEZ ug continental shelf kinahanglan nga adunay pagtugot sa coastal state.
Busa, ang pagrespeto sa atong EEZ dili lang isyu sa politika. Kini isyu sa internasyonal nga balaod.
Giangkon sa China nga adunay kini soberanong katungod ug hurisdiksiyon sa maong katubigan ug nga ang nag-overlap nga maritime claims tali sa duha ka nasod angay sulbaron pinaagi sa negosasyon.
Ang Pilipinas kinahanglan magpabiling kalmado ug responsable sa pag-atubang niini nga isyu. Apan ang kalinaw dili pasabot nga magpakahilom; ug ang diplomasya dili pasabot nga isakripisyo ang nasudnong katungod.
Kinahanglan nga ang gobiyerno magpadayon sa paggamit sa diplomatikong mga pamaagi, samtang lig-ong ipatuman ang internasyonal nga balaod ug dokumentado’ng mga katungod sa Pilipinas.
Dili kini panawagan sa gubot. Dili sab kini paghagit sa gubat. Kondili usa ka simple nga pahinumdom: ang atong katubigan dili “open for claim.”
Bantayan nato ang Batanes. Barugan nato ang balaod ug katungod sa Pilipinas, dili nato pasagdan nga mawala sa kahilom.