Sa nahitabong pagtay-og sa linog nga niigo sa lainlaing rehiyon sa Mindanao niadtong Lunes, Hunyo 8, 2026, angay lang nga gi-una sa Department of Education (DepEd) ang prinsipyo nga “safety first.” Ang desisyon nga ipahiluna una ang kahimtang sa kapin 3.2 milyunes ka mga estudyante ug kapin 128,000 ka magtutudlo ug kawani dili lang usa ka administratibong lakang, kondili usa ka moral ug responsableng baruganan nga nagseguro sa kaluwasan sa kadaghanan.
Ang kadaot nga naangkon sa kapin 6,000 ka mga eskwelahan nagpasabot nga dili angay magdali sa pag-abli sa klase kon wala pa maseguro ang kalig-on sa mga estruktura. Ang eskwelahan dili lang lugar sa pagkat-on; angayan lang nga adunay safe environment ang mga tinun-an, magtutudlo, ug mga kawani. Busa, ang pag-deploy sa mga inhenyero aron mosusi sa structural integrity sa mga building usa ka kritikal nga lakang aron malikayan ang dugang trahedya.
Ang maong panghitabo nagpadayag sa kahuyang sa atong kahimtang sa disaster preparedness, ilabina sa sektor sa edukasyon. Bisan pa man sa padayon nga mga earthquake drills, ang kadaot sa imprastruktura nagpakita nga aduna pay kakulang sa lig-on ug disaster-resilient nga mga pasilidad.
Kinahanglan nga tan-awon kini isip higayon aron mapalig-on ang pundo ug plano alang sa pagtukod sa mas lig-on nga mga eskwelahan.
Ang paghatag ug awtoridad sa mga eskwelahan nga gamiton dayon ang ilang Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE) alang sa gagmay'ng pag-ayo usa ka praktikal nga lakang. Apan alang sa dagkong rehabilitasyon, gikinahanglan ang mas dako og pundo gikan sa nasyonal nga gobiyerno. Dili igo ang reactive response; angay nga kini mahimong proactive ug solusyon nga molungtad og dugay.
Ang mga eskwelahan kinahanglan magpadayon sa regular nga drills ug edukasyon sa disaster risk reduction aron maseguro nga ang mga estudyante ug magtutudlo andam sa bisan unsang emerhensya.
Sa katapusan, ang desisyon sa DepEd naghatag og klarong mensahe: ang edukasyon dili mapadayon kon ang kinabuhi nameligro.
Ang pagseguro sa kaluwasan dili paglangan sa pagkat-on, kondili pagpanalipod sa kaugmaon sa nasod. Kay sa matag estudyante nga luwas, anaa ang paglaom alang sa paglambo ug pag-uswag sa Pilipinas.