Daw nahimo na nga paboritong agianan sa mga kontrabando ang kadagatan ug kadalanan sa Sugbo. Niining unang bulan pa lang sa tuig 2026, nagsunodsunod ang pagkasakmit sa minilyon ka pesos nga bili sa smuggled nga mga sigarilyo sa nagkadaiyang dapit sa probinsiya.
Niadtong Enero 10, nasakmit atol sa gipahigayong checkpoint sa kapulisan sa Lungsod sa Santander ang P20 milyunes nga kantidad sa sigarilyo nga Oris gikan sa Negros Oriental.
Wala pa gani molabay ang pipila ka semana, laing P5.2 milyunes ang nasakmit sa Dakbayan sa Mandaue niadtong Enero 23, ug gisundan pa kini sa P5.6 milyunes nga operasyon sa Carcar niadtong Enero 26.
Tungod niini, dakong kantidad sa buhis ang nahanaw sa panudlanan sa gobiyerno tungod niining mga ilegal nga produkto nga walay selyo sa Bureau of Internal Revenue (BIR). Nisuway pa og tanyag nga P1 milyon nga cash, usa ka Toyota Fortuner, ug tulo ka high-end nga iPhone ang usa ka negosyante ngadto sa kapulisan sa Santander aron lang pagawason ang nasakmit nga kargamento, apan gisulod na hinuon sila sa selda.
Dalaygon ang gibuhat sa kapulisan sa Santander sa ilang pagpabilin nga lig-on taliwala sa dako nga tentasyon.
Sa panahon karon nga ang kuwarta daling makapabuta, ang ilang pagdumili sa suborno usa ka dakong dungog sa Philippine National Police (PNP).
Kini nagpakita nga dili tanang butang niining kalibutana adunay presyo.
Kon ang usa ka negosyante makahimo sa pagtanyag og milyon-milyon nga suborno, nagpasabot kini nga dako pa kaayo ang ginansya nga ilang makuha kon makalusot ang maong mga kontrabando. Ang pagkasakmit sa mga sigarilyo sa Mandaue nga gikan pa sa Zamboanga ug ang mga kargamento gikan sa Negros Oriental nagpakita nga adunay lapad nga network ang mga smuggler.
Dili lang kini isyu sa ilegal nga sigarilyo. Isyu kini sa ekonomiya ug seguridad. Ang matag ream sa sigarilyo nga walay permit ug selyo sa BIR, naghikaw sa buhis nga unta magamit para sa mga serbisyo publiko. Kinahanglan ang mas hugot nga pagmonitor sa mga baybayon ug checkpoints.
Apan labaw sa tanan, kinahanglan ang pagpadayon sa kaligdong sa atong mga operatiba. Ang gubat batok sa smuggling dili lang madaog pinaagi sa armas ug rehas, kundi pinaagi sa pagpabilin nga dili madunot ang moralidad sa mga tigpatuman sa balaod. Ang Sugbo kinahanglan dili mahimong paraiso sa mga smuggler; kinahanglan kini mahimong bungbong nga dili nila malabang.