Ang nahitabo niadtong gabii sa Biyernes, Agusto 15, 2025, nga adunay usa ka lalaki ang nalumos sa baha sa Barangay Paknaan, Dakbayan sa Mandaue, usa na sab ka sakit nga pahimangno nga hangtod karon, ang Metro Cebu nagpabilin nga biktima sa iyang kaugalingong kakuwang sa hustong pag-atiman ug pagplano sa kalambuan.
Dili malimod nga ang Metro Cebu paspas ang paglambo sa ekonomiya, apan uban niini ang walay hunong nga pagtukod sa mga subdivision, commercial establishments, ug dagkong imprastruktura nga walay husto nga paghunahuna sa natural nga agianan sa tubig o uwan.
Ang mga sapa ug drainage system puno sa hugaw, basura, ug lapok bisan nga gianam na ang drainage lines sa paglimpyo. Ang kakuwang sab sa mga lungsoranon usa sa epekto sa nasinati nga pagbaha, sama nalang niadtong mga way disiplina ug naunay ra sab sa binuhatan kay apektado sab sa pagsaka sa tubig.
Wala’y klaro nga long-term master plan sa flood control nga gipatuman sa tibuok Metro Cebu. Ang dredging ug desilting gihimo ra kon magsagunson na ang uwan.
Ang pagpatuman sa mga ordinansa sa basura ug building code nagluya, ug kasagaran gihimong politika ang enforcement.
Hangtod kanus-a pa maghulat ug bag-ong biktima sa baha ug landslide ang Metro Cebu? Ang pagkawala sa usa ka kinabuhi dili na unta pasagdan nga mahimong normal nga headline matag ting-uwan. Ang katawhan adunay katungod sa seguridad ug proteksiyon, ug ang gobyerno adunay dakong obligasyon nga mohatag niini.
Apan angayan sab nga tikdulan ang publiko nga dili sab sa tanang higayon isalig sa kagamhanan, lihok ta ug moabag sa kagamhanan kay kita ra sab ang mabulahan sa maayong resulta
Kinahanglan na ang tinuod nga komprehensibo ug istrikto nga pagpatuman sa flood control program—dili lang widening ug dredging, kondili apil ang community participation ug environmental enforcement.
Kung ang Metro Cebu magpadayon sa kahimtang nga “reactive” ug dili “proactive,” ang baha magpabilin nga simbolo sa atong collective failure.