Shocking ang nahitabong kalit nga pagkamatay ni kanhi Department of Public Works and Highways Undersecretary Maria Catalina Cabral gawas sa pipila nga nasubo dili sab kalikayan nga makapangutana ang publiko.
Adunay mga netizen nga nagtuo nga ang maong panghitabo niadtong Huwebes, Disyembre 18, 2025, ang pagkahanaw ni Cabral sa may Kennon Road, Baguio City gikonektar sa giatubang niini nga imbestigasyon kabahin sa ghost project labot sa flood control.
Dinhi atong makita ang kalig-on sa atong sistema sa hustisya ug ang kahimtangan sa atong konsensiya isip katawhan. Sa usa ka demokratiko nga katilingban, ang sala wa gisukod base sa tsismis, hulagway sa social media, o sa akusasyon nga wala pay lig-on nga ebidensiya.
Ang “guilt” o pagkasad-an usa ka legal nga aspeto kinahanglan mapamatud-an pinaagi sa husto nga imbestigasyon, forensic nga resulta, ug patas nga proseso. Bisan pa sa mga alegasyon nga nalambigit si Cabral sa mga anomalya sa flood control, dili kini igo nga basehan aron dayon nga hukman ang iyang kamatayon isip resulta sa kahadlok, paglikay, o sala.
Ang maong mga panghunahuna, kon walay pruweba, makapahuyang sa prinsipyo sa presumption of innocence nga pundasyon sa balaod.
Ang panawagan sa Philippine National Police nga tan-awon ang tanang anggulo—aksidente, tinuyo, foul play, o suicide. Kini nagpamatuod nga ang hustisya dili angayan nga magpadala sa emosyon o pressure sa publiko. Mag-unsa man ang dinali-dali nga proseso kon ang lingtunganay bulilyaso ang imbestigasyon.
Bisan pa niana, lahi sab ang sala sa indibidwal ug ang obligasyon sa estado. Ang kamatayon sa usa ka tawo dili magpasabot nga mapalong ang paningkamot sa gobiyerno sa pagpangita sa kamatuoran ug panubag sa anomaliya sa flood control projects. Ang accountability usa ka kolektibong buluhaton, dili personal nga pagpanimalos. Kon adunay mga sala nga nahimo, kini angay mapamatud-an ug panubagon sa buhi nga mga nalambigit, sumala sa balaod.
Sa katapusan, ang tinuod nga sukdanan sa hustisya dili kon kinsa ang dali natong basulon, kondili kon unsa ka matinud-anon ang atong proseso.
Sa atubangan sa kamatayon, ang katawhan angay magpakita og kahinay sa paghukom, pagtahod sa kamatuoran, ug pagsalig nga ang sala—kon anaa man—mapadayag dili pinaagi sa kasaba, kondili pinaagi sa balaod.
Ang hustisya, sama sa kamatuoran, dili kinahanglan pugson; kini motungha sa tukmang panahon kon husto ang proseso.