Ang giluwatan nga show cause order sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board 7 batok sa usa ka van-for-hire (V-hire) operator/drayber dili ra us aka administratiba nga aksyon, apan nagsilbi nga pahimangno nga ang disiplina sa sektor sa publikong transportasyon nagpabiling dako nga hagit, ilabi na niining panahon nga grabe’ng pressure sa ekonomiya ug nag-antos ang mga sumasakay.
Sumala sa imbestigasyon sa regional office nga gipangulohan ni Abosamen Matuan, usa ka unit lang ang nasakpan sa pagpaningil og sobra sa plete sa terminal sa Dakbayan sa Cebu City padulong sa Lapu-Lapu City.
Usa lang ba kini ka isolated nga insidente, o tip lamang sa mas lapad nga problema sa sistema sa pletehan sa V-hire?
Ang pagdugang og P10 sa plete gikan sa P40 ngadto sa P50 mahimong gamay’g tan-awon sa uban, apan alang sa mga mamumuo ug estudyante nga adlaw-adlaw magsalig sa pampublikong sakyanan, kini usa ka dugang nga palas-anon.
Ang pamasahe sa pampublikong transportasyon dili mahimong usbon pinaagi lamang sa personal nga desisyon sa drayber o operator. Kinahanglan kini moagi sa pormal nga pag-apruba sa regulator aron maprotektahan ang interes sa publiko.
Tinuod nga ang mga drayber usab nag-atubang og kalisdanan. Ang pagsaka sa presyo sa lana, maintenance sa sakyanan ug ubang gastuson sa operasyon dili sayon pas-anon. Apan ang solusyon dili ang unilateral nga pagtaas sa plete. Ang hustong dalan mao ang pagpetisyon ngadto sa regulatory body aron legal ug patas nga mapamatud-an ang panginahanglan sa adjustment sa pletehan.
Ang mas nakapabalaka nga bahin sa maong operasyon mao ang posibilidad nga daghang operators ang nakalikay sa dakop human makabantay sa inspeksiyon. Nagpasabot kini nga ang problema dili lamang sa usa ka unit kundili posible nga mas lapad pa nga praktis sa pipila ka drayber. Kung mao kini ang kahimtang, nagkinahanglan kini og mas istriktong monitoring ug mas regular nga inspeksiyon sa mga terminal.
Ang papel sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board dili lamang sa paghatag og silot kundili sa pagmentinar sa balanse tali sa interes sa operators ug sa proteksiyon sa commuting public. Ang multa nga mosangko sa P15,000, impoundment sa sakyanan ug posible nga kanselasyon sa prangkisa usa ka lig-on nga pahimangno nga dili mahimong abusaran ang sistema.
Sa laing bahin, ang publiko usab adunay responsibilidad. Ang pagreport sa mga insidente sa overcharging usa ka kritikal nga mekanismo aron mapugngan ang abusadong praktis. Kung ang mga pasahero magpabiling hilom, magpadayon usab ang ilegal nga pagpangilad.
Sa kinatibuk-an, ang panghitabo sa V-hire terminal sa Sugbo usa ka hulagway sa mas dako nga isyu sa urban transport governance. Ang disiplina sa pagkolekta sa plete, transparent nga regulasyon, ug aktibong partisipasyon sa publiko maoy mga pundasyon aron mapadayon ang patas ug makatarunganong sistema sa transportasyon.