Leksiyon sa katawhan ang adlaw-adlaw nga pagsaka sa mga palaliton kon mosirit ang presyo sa lana. Sukad niadtong Martes, Septiyembre 22, 2026, gibati na sab sa mga konsumidor ang epekto sa kamahal sa krudo diin ang premium gasoline niabot na og P88, ang unleaded nahimong P87, ug ang diesel nisaka ngadto sa P102.
Kon motaas ang presyo sa gasolina, mosunod sab ang bayranan sa kuryente, tubig, ug ang nag-unang mga palaliton.
Apan sa luyo niining tanan, usa ka mapait nga kamatuoran ang nagpabiling nagbitay: ang suholan sa mga mamumuo ug ang pletehan sa pampublikong transportasyon nagpabilin nga stagnant.
Ang tubag ra sa gobiyerno? Ang pagpanghatag og fuel subsidy. Bisan tuod og dako kini og tabang, murag pahupay lamang kini sa usa ka samad nga nagkadugo.
Pwerteng sakripisyo ang gisagubang sa atong mga drayber ug operator nga niwadwad sa kalsada tibuok adlaw aron lang naay ikapakaon sa pamilya.
Samtang ang mga empleyado sa kompanya nag-agwanta sa minimum nga suholan, nag-ihap sa mga adlaw paingon sa petsa 15 ug 30. Maayo na lang gani kay may suweldo, kon itandi sa uban nga wala gyud.
Bisan pa niini, kon timbangon ang kasamtangang inflation batok sa minimum nga suholan, klaro kaayong kulang kini para sa 15 ka adlaw nga konsumo sa usa ka pamilya nga adunay tulo ka anak—bisan pa gani kon pareho nga nagtrabaho ang magtiayon.
Tungod niini, ang matag pamilya napugos sa hugot nga pag-budget. Ang pag-adto sa mall gipugngan; gilikayan ang mga butang nga dili kinahanglanon. Ang prayoridad karon mao na lamang ang basic commodities—sabon panglaba ug pangkaligo, de lata, bugas, kape, ug gatas.
Kay kon molabay ka sa mall, bisan og dili ka mopalit, ang pagkaon lang uban sa pamilya makagasto na dayon og labing minus P1,000. Kon ang maong kantidad ipalit og isda ug bugas, makasapar na kini sa tulo ka adlaw nga konsumo.
Mao nga usahay magmahay ta kon unsa ka daling mapilde ang kuwarta sa usa lang ka pagpamilok. Apan wa may pagmahay nga mag-una.
Samtang nagpadayon ang pagsaka sa presyo sa krudo, mosumite ang Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) sa ilang rekomendasyon karong Oktubre bahin sa mga pending nga petisyon sa pletehan.
Gilauman sab ang pagbalik sa P12 matag litro nga fuel subsidy alang sa mga operator sa jeepney ug UV Express sugod niadtong Martes, human giaprobahan sa Commission on Elections ang hangyo human kini masuspende tungod sa election spending ban. Gihangyo sab sa LTFRB ang Office of the Executive Secretary nga himuon nga P20 matag litro ang fuel subsidy ug i-extend sa mga kooperatiba ug korporasyon.
"Titingnan po natin dito iyong kapasidad kung kakayanin pa po ng ating mga mananakay iyong pamasahe na atin pong ilalabas kung itataas po natin o iyong epekto naman po nito sa inflation po natin at iyong of course, iyon naman pong hanapbuhay noong ating mga transport workers," sumala pa ni Greg Pua Jr., ang acting chairperson sa LTFRB.
Ang mga subsidiya ug diskwento mga maayong lakang, apan temporaryo lamang kini nga plaster sa dakong samad sa ekonomiya. Ang tinuod nga tubag nagkinahanglan og estratehikong reporma sa presyo sa lana ug pagtarong sa suweldo nga haom sa tinuod nga galastuhan karon.
Kay kon magpadayon kini, ang ordinaryong Pilipino ang kanunay nga mapit-os sa taliwala sa taas nga presyo ug gamay nga kita.