Ning kasamtangang kapin sa 1,200 ka mga kaso sa dengue diin ubay-ubay na sab ang na-rekord nga nangamatay gikan Enero hangtod Hulyo, 2026, ang Dakbayan sa Sugbo nahimutang sa pamilyar apan nagkagrabe nga pagpakigbatok ning nahisgutang matang sa sakit.
Wala pa man tuod nagdeklara ang mga opisyal sa panglawas og outbreak, ang 12.35 porsiyento nga pagsaka sa mga kaso sa dengue kumpara sa niaging tuig nagkinahanglan na og dinaliang aksyon hilabi na kay panahon karon sa ting-uwan.
Dayag kaayo ang mga hinungdan ning maong krisis: ang mga mapundo nga tubig, mga nabara nga kanal, mga basa nga basura, hugaw nga kasapaan, ug mga pagbaha sa komunidad.
Ang tanang nangahisgutan pulos kinaham nga puy-an sa mga lamok, nga mao ang nagdala sa virus sa dengue.
Kon buot hunahunaon, dali ra kining sulbaron nga problema kon magkahiusa lang ang tanang mga sektor sa katilingban sa paglimpyo sa palibot.
Ang mga lumolupyo, hilabi na ang gikan sa mga lugar nga sikitsikit ang mga balay ug duol sa mga sapa, kinahanglang sab molihok sa paghinlo sa ilang matag palibot ug dili lang magsalig sa aksyon nga pagabuhaton sa gobiyerno.
Ang mga kampanya sa pagpanglimpyo sa gobiyerno himuon unta sa tanang panahon, dili lang sa panahon sa ting-uwan.
Ang paglimpyo sa mga kanal ug pagkuha sa mga basura sa mga sapa, nga mao ang kasagarang puy-an sa mga lamok, hatagan unta og prayoridad sa gobiyerno.
Sa habig sa mga residente, likayan unta ang pagpataka og labay sa mga basura. Kini nga simpleng lakang dako na kaayo og matabang sa gobiyerno.
Kon magkahiusa lang ang tanan, dali ra gyud masulbad kining maong problema.
Dili man tuod dihadiha dayon malimpyo ang mga kanal ug makuha ang mga basura sa kasapaan, ang matag pamilya puwede ra mohimo og kaugalingong lakang mintras tanto aron malikayan ang paak sa lamok.
Sama na lang sa pagbutang og insect repellent nga mga lotion hilabi na ngadto sa mga batang nag-edad og usa hangtod 10 anyos kay mao ning mga edara ang labing daling mataptan sa dengue.
Likayan sab ang mga butang nga puwedeng mapundohan og hugaw nga tubig sama sa wala na gigamit nga mga ligid sa sakyanan kay mahimo kining itloganan sa mga lamok.
Sa laktod nga pagkasulti, kinahanglang mag-amping ang matag pamilya ug dili lang magsalig sa aksyon nga himuon sa gobiyerno batok sa dengue.