Kada adlaw, ang Dakbayan sa Sugbo magkolekta og 600 hangtod 700 ka mga tonelada nga basura.
Sukad sa trahedya sa pagkalumpag sa Binaliw Landfill niadtong Enero 8, 2026, nga ningkalas og 36 ka mga kinabuhi, ang Dakbayan sa Sugbo napugos sa paggasto og dako kabahin sa pagkolekta ug paglabay sa mga basura.
Sa kasamtangan, ang mga basura sa Dakbayan sa Sugbo kinahanglan pa nga ibiyahe paingon sa Lungsod sa Aloguinsan, nga kapin sa 60 ka mga kilometro ang distansya.
Niini nga proseso, ang Dakbayan sa Sugbo mogasto og P4.2 milyones hangtod P4.5 milyones matag adlaw gikan sa buhis sa mga tawo, labaw pa sa doble sa gigasto kaniadto sa dakbayan dihang wala pa nalumpag ang Binaliw landfill, nga nahiluna sa bukirang barangay ug 14 ka kilometro lang ang gilay-on gikan sa sentro sa dakbayan.
Dayag nga nagkinahanglan na gyud ang Dakbayan sa Sugbo nga makapanag-iya og kaugalingon niining garbage disposal system, nga mapahimuslanon ug malungtaron aron hingpit na nga masulbad ang dugay na nga problema sa dakbayan kabahin sa pagdumala sa basura.
Adunay diskusyon karon sa Konseho kabahin ning gisugyot sa usa ka pribadong kompanya nga Suki Trading Corp. ning bag-uhay lang nga usa ka garbage disposal system nga nagbalor og P470 milyones.
Nakahatag kini og gamay nga kahayag kabahin sa problema sa basura sa Dakbayan sa Sugbo.
Apan ning puntoha, hanap pa nga matukod kining maong pasilidad kay gikuwestiyon ni Bise Mayor Tomas Osmeña nganong ningburot ang balor niini, nga hapit doble sa inisyal nga gibungat sa Suki Trading Corp. nga P250 milyones niadtong Enero 2026.
Sakto man sab si Osmeña apan sa pagtan-aw ni Konsehal Harry Erram, adunay balidong rason ang Suki Trading Corp. sa pagsaka sa presyo niini kay sa labing ulahing gisugyot, adunay bag-ong mga ekipo nga nadugang ug lahi na sab ang lokasyon sa tukoran niini.
Hinaut nga kining maong argumento dili makalangan og maayo sa tinguha sa Dakbayan sa Sugbo nga mapanag-iya og mapahismuslanon ug malungtarong garbage disposal system aron masulbad na ang dugay nga problema sa basura sa gitawag nga “Queen City of the South.”