Dili ikalimod nga ang Kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo karon nag-atubang og usa ka dakong hagit sa pagdumala sa basura.
Kini sukad nahitabo ang ‘trash slide’ sa Binaliw landfill niadtong Enero 8, 2026, nga nikalas og 36 ka kinabuhi.
Tungod sa pagsira sa maong pasilidad, ang mga garbage truck kinahanglan pa nga mobiyahe ngadto sa Lungsod sa Consolacion—usa ka layo nga rota nga maoy hinungdan sa pagkalangan sa pagkolekta ug pagpundo sa basura sa kadalanan.
Taliwala sa mga sugyot sama sa “waste-to-energy” nga pamaagi ug ang pagbanhaw sa karaan nga Inayawan landfill, ang kagamhanan hangtod karon wala pa makakaplag og usa ka konkretong solusyon.
Apan samtang nagpaabot kita sa ilang lakang, kitang mga Sugboanon dili angay nga magpabilin lang nga magtan-aw.
Panahon na nga kitang mga residente mismo ang mangita og pamaagi aron makuha-kuhaan ang karga sa atong palibot.
Usa sa labing epektibong solusyon mao ang pagbahin-bahin sa basura sa panimalay. Imbes nga i-ipon ang tanan, mas maayo nga tigumon ang mga plastik o mga recyclable materials aron ibaligya. Gawas nga makakuha kita og dugang kita, makatabang pa kita sa pagpaminos sa basura nga hakutonon sa siyudad.
Sa laing bahin, ang mga malata (biodegradable waste) sama sa panit sa prutas ug utanon dili kinahanglan nga ilabay sa basurahan.
Mahimo kini natong himuon nga organikong abono.
Sumala sa pagpanuki-duki, kining mga basura sa utanon maghatag og maayong sustansya alang sa mga microorganism nga makatabang sa yuta. Labaw sa tanan, kini dili makasakit (non-pathogenic) ug walay hulga sa panglawas sa tawo.
Sayon ra kaayo ang proseso:
Hiwaon sa ginagmay ang mga palot aron daling madunot.
I-ferment: Ibutang sa balde nga dunay tubig (ratio nga 1:3), tabonan og luag, ug pasagdan sulod sa 7-10 ka adlaw samtang ukayon matag 2-3 ka adlaw.
Isala: Human sa fermentation, isala ang likido aron himuong abono, samtang ang mga salin mahimong ilubong direkta sa garden.
Pinaagi niining gamay nga sakripisyo, makatabang kita nga magpabiling hinlo ang atong dapit.
Dili nato kinahanglan magpaabot og milagro gikan sa kagamhanan. Isip mga responsable nga residente sa dakbayan, disiplinahon nato ang atong kaugalingon.
Si Mayor Nestor Archival naghatag og higayon sa mga residente nga makat-on sa bag-ong mga lagda sa dili pa magsugod ang pagpang-isyu og ticket (multa).
Ang dakbayan kasamtangang nagpahigayon og mga trial run ug tudloan ang mga tawo kon unsaon pagbahin-bahin ang basura hangtod sa Pebrero 15.
Sa maong petsa, ang mga trak sa basura kasagaran mopunit na lang sa mga biodegradable o madunot ug kadtong mga butang nga nahan-ay na og tarong.
Sa Marso, dinhi na magsugod ang hingpit nga pagpatuman sa ‘no segregation, no collection’ nga palisiya ug ang mga tawo nga dili mosunod sa lagda makasugat na og mga multa.