Usa ang Dakbayan sa Sugbo sa labing adunahang mga dakbayan sa Pilipinas. Apan nganong hangtod karon, wala man gihapon kini nakasulbad sa dakong problema kabahin sa pagkolekta og mga basura?
Si Councilor Joel Garganera nipadayag na sa iyang kabalaka kabahin sa dangatan ning padayong pagsunod sa dakbayan sa kinaraang pamaagi diin ipanglubong lang ilawom sa yuta ang toneladang mga basura nga makolekta.
Matod ni Gargarera nga usa kini ka dakong hulga sa kahimsog sa panglawas ug kinaiyahan. Gitataw ni Garganera nga kinahanglang molihok na ang Dakbayan sa Sugbo kabahin ning maong problema samtang dili pa ulahi ang tanan.
Ang sentro niining krisis mao ang Inayawan Landfill. Bisan pa sa Supreme Court closure order niadtong 2017, ang lugar wala gihapon ma-rehabilitate paglabay sa walo ka mga tuig ug daw bukid na ang nagtipun-og nga nangadunot nga mga basura.
Dili lang kini yano nga sayop sa administrasyon; kini usa ka direkta nga hulga. Ang nangadunot nga mga basura makapagawas og mga kemikal, nga usa ka dakong risgo sa panglawas hilabi na sa mga nagpuyo duol sa maong lugar. Gitawag na kini og “ticking time bomb.”
Sakto gyud kining lakang ni Garganera nga kinahanglang masulbad na ang problema sa pagkolekta og mga basura sa Dakbayan sa Sugbo. Matod niya gikinahanglan na ang modernong proseso sa pagkolekta og mga basura gamit ang siyensa.
Apan labing seguro, ang pagmoderno sa Inayawan Landfill kuli nga mahitabo gumikan kay kining maong 15 ka mga hektarya nga luna padayon pang giilugan sa Dakbayan sa Sugbo ug usa ka pribadong sektor.
Ang bugno sa legalidad niini gilaumang molanat pa og dugay nga panahon. Niini, dili bastabasta makahimo og lakang ang dakbayan kabahin sa rehabilitasyon ning maong landfill.
Matod ni Garganera nga ang pagmugna og laing landfill dili malungtaron alang sa nagkadako nga metropolis.
Alang kaniya, mas malungtaron ang waste-to-energy (WTE) nga proseso sa pagkolekta og basura ug kinahanglang buhaton na kini sa dakbayan sa labing dali nga panahon.
Ang WTE usa ka kontrolado ug base sa siyensya nga solusyon, nga giingong makapakunhod sa gidaghanon sa mga basura nga kinahanglang ilabay unya makahatag sab kini og kuryente.
Kon mao kini, nganong wala man dayon kini gihimo sa Dakbayan sa Sugbo? Nasuta nga nakasugat kini og mga pagsupak kaniadto gikan sa mga opisyal sa gobiyerno sa dakbayan sa managlahing mga rason.
Ning higayuna, kinahanglang magkahiusa ang mga opisyal sa Dakbayan sa Sugbo sa pagpangita og modernong solusyon, ma-WTE man o unsa pa diha – basta ang mahinungdanon, masulbad na kini’g krisis sa pagkolekta og basura.