Palig-unon ni Cebu City Mayor Nestor Archival Sr. ang ilang engineering workforce aron masulbad ang dugay na kaayong pagkalangan sa mga infrastructure project.
Gawas niini, plano sab niya nga mokuha og mga pribadong consultant aron motabang sa pag-andam sa mga teknikal nga dokumento.
Kini human masayran sa Commission on Audit (COA) nga ang kakuwang sa mga engineer maoy nag-unang hinungdan nga nalangan ang pagpatuman sa mga development project sa dakbayan.
Matod ni Archival, ang City Hall naglihok na aron matubag ang mga nagtipun-og nga backlog sa mga proyekto.
Ang dakbayan nangita og mga long-term nga pamaagi aron maseguro nga ang Department of Engineering and Public Works (DEPW) makasugakod sa mga panginahanglanon sa imprastraktura.
Sumala sa mayor, usa sa mga dinaliang prayoridad mao ang pag-hire og dugang mga engineer aron mapalig-on ang teknikal nga kapasidad sa departamento.
“There are opening slots. In fact, we need more engineers,” matod ni Archival.
Iyang namatikdan nga ang pagdugang sa gidaghanon sa mga teknikal nga personnel makatabang sa pagpaspas sa pag-andam sa mga kinahanglanon sa proyekto ug pagpalambo sa pagdumala sa proyekto.
Gawas sa pagdugang sa gidaghanon sa mga trabahante, nangandam sab ang dakbayan sa pag-outsource sa pag-andam sa Programs of Work and Estimates (Powe) kon mapamatud-an nga dili na makaya sa DEPW ang kadaghan sa mga pending nga proyekto.
Hinuon, giklaro ni Archival nga ang pag-outsource dili dayon makasulbad sa mga kalangan tungod kay ang proseso sa procurement sa gobiyerno mismo nanginahanglan og pipila ka bulan una makompleto.
Dugang pa niya nga ang mga pangandam alang sa outsourcing magsugod samtang ang mga engineer sa dakbayan nagpadayon sa pagtrabaho sa kasamtangan nga backlog, aron ang duha ka paningkamot dungan nga maglihok.
Giangkon ni Archival nga daghan sa mga nalangan nga proyekto ang napundohan niadtong 2024 ug 2025 ug nagpabilin nga wala pa nahuman sa pagsulod sa kasamtangang administrasyon.
Matod niya, usa sa mga problema nga napanunod sa iyang administrasyon mao ang daghang mga proyekto sa Local Development Fund nga wala pa molihok bisan pa man nga adunay magamit nga pundo.
“During the time I assumed office, many projects funded under the Local Development Fund had not been attended to,” matod niya.
Ang pamahayag sa mayor nanggawas human ang COA, sa ilang 2025 Annual Audit Report, nitumbok sa kakuwang sa tawo sa DEPW isip usa sa mga rason luyo sa hinay nga pagpatuman sa mga proyekto sa imprastraktura.
Gipakita sa audit nga ang Cebu City nigamit lang og P344.45 milyunes, o 7.98 porsiyento, sa P4.32 bilyunes nga magamit ubos sa ilang 20 porsiyento nga Development Fund sa tuig 2025.
Namatikdan sa report nga 41 ka mga proyekto sa imprastraktura nga adunay kinatibuk-ang kantidad nga P2.11 bilyunes ang napakyas sa pagpadayon sumala sa schedule.
Matod sa COA, ang mga kalangan naggikan sa daghang mga hinungdan, lakip ang mga problema sa procurement, kakuwang sa kaandam sa proyekto, mga depekto sa pagpatuman, ug ang limitadong kapasidad sa engineering department.
Aron matubag ang isyu, nirekomendar ang komisyon nga konsiderahon sa dakbayan ang pag-outsource sa pag-andam sa Programs of Work and Estimates subay sa Republic Act No. 9184, o ang Government Procurement Reform Act, sa higayon nga ang workload molapas na sa in-house nga katakos sa DEPW.
Matod sa mga state auditor, ang maong lakang magtugot sa mga engineer sa dakbayan nga motutok sa ubang teknikal nga mga responsibilidad samtang nagtabang sa pagpaspas sa pagpatuman sa mga nalangan nga proyekto sa imprastraktura.
Ang mga nakaplagan sa audit nagpalanog sab sa mga kabalaka may labot sa Cebu City Medical Center (CCMC), usa sa labing dako nga nagpadayong proyekto sa imprastraktura sa dakbayan.
Sa laing bahin sa report, namatikdan sa COA nga nakagasto na og P1.13 bilyon ang dakbayan alang sa maong ospital, bisan pa man sa mga depekto sa engineering, isyu sa dokumentasyon, problema sa kontrata, ug pipila na ka tuig nga kalangan sa konstruksyon. / CAV