Usa ka bahin sa kasaysayan sa Sugbo ang nanalipod sa iyang kaugalingon batok sa proyekto sa pagpalapad sa karsada. Ang century-old train station sa Barangay Valladolid, Dakbayan sa Carcar nagpabilin nga protektado gikan sa demolisyon samtang ang mga awtoridad nangita pa og paagi kon unsay sunod nga buhaton.
Ang makasaysayanong estraktura nahimutang mismo sa agianan sa road widening project sa Department of Public Works and Highways (DPWH).
Gipasabot ni City Tourism Operations Officer II Johanna Delos Reyes sa usa ka pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Hulyo 16, 2026, nga ang building legal nga luwas sa pagkakaron.
“The train station is already one of our heritage structures here. So, it is protected under the heritage zone,” matod ni Delos Reyes.
Ang kontraktor sa road widening gikataho nga nakabayad na unta sa tag-iya sa yuta. Apan ang bayad giuli ra sa ulahi. Gipahibalo sa tag-iya nga ang daang estasyon sa tren usa ka protektadong kabtangan ug nagkinahanglan og opisyal nga pagtugot sa dili pa kini mahimong hilabtan ni bisan kinsa.
Ang Valladolid Train Station usa sa pipila ka mga estraktura nga nahabilin gikan sa makasaysayanong Cebu Railway System. Ang tren nagsugod sa pagdagan niadto pang 1908 nga nagsumpay sa Dakbayan sa Danao sa amihanang Sugbo ngadto sa Argao sa habagatan.
Kini nga estasyon usa ka busy nga dapit diin ang mga pasahero mosakay ug ang mga mag-uuma magkarga sa ilang mga produkto sa agrikultura sama sa tubo. Mao kini ang gisaligan nga transportasyon sa mga komunidad sa habagatang Sugbo hangtod nga nasira pag-abot sa World War II.
Karon, nagbarog kini isip usa ka talagsaong pahinumdom kon giunsa pag-uswag sa ekonomiya ug katilingban sa Sugbo pinaagi sa tren.
Tungod kay ang building nakababag sa pagpalapad sa karsada, ang miaging Kagamhanang Probinsiyal nagmando nga ibalhin kini ngadto sa Carcar City Plaza. Buhaton kini pinaagi sa “adaptive reuse,” usa ka pamaagi sa konserbasyon diin ang usa ka heritage building mainampingon’g bungkagon, idokumento ang matag piraso, ug tukuron pag-usab sa bag-ong lokasyon.
Ang pagbalhin sa estasyon makasulbad unta sa seryosong risgo sa trapiko. Ubos kaayo ang atop niini ug ubay-ubay nang tag-as nga delivery truck ang nadasmag niini sa nangaging mga katuigan.
“Many have met with accidents because its roof is low. So, these cargo vehicles that deliver fruits and vegetables to Carbon get caught because it is dark while moving fast,” matod ni Delos Reyes sa pinulongan’g Cebuano ug English.
Siya niingon nga naghulat pa siya sa DPWH sa paghimo og pinal nga desisyon sa sunod nga mga lakang alang sa proyekto.
Si Heny Fernandez, usa sa mga sumusunod sa maong kabtangan, nipaambit nga ang pamilya orihinal nga nagplano nga kuhaon ang daang estasyon alang sa road widening.
Gani, gibayaran na sila sa DPWH para sa giplanong demolisyon mga upat ka tuig na ang milabay.
Apan, sa dihang nikatap ang balita, ang komunidad niprotesta online. Ang pagsupak sa publiko sa social media nagpahunong sa demolisyon.
“Hantod karon, wala pa gihapon na siya naguba kay sa pag-attempt nako nga ipaguba, daghan kaayo sa social media nga nangutana ngano daw ipaguba nga dugay na na diha... Ang nahitabo, nihunong ko unya niadto ko sa atong tourism office ug nangutana kon unsa gyud kini mahitungod,” matod ni Fernandez.
Gisultihan sa City Tourism Office ang pamilya nga tungod kay ang estasyon sobra na sa 50 ka tuig ang pangedaron niini, ang mga national heritage authorities kinahanglan una nga mohatag og pagtugot sa dili pa kini maguba ni bisan kinsa. / DPC