Nidoble ang gasto sa basura sa Dakbayan sa Sugbo tungod sa paghakot niini panahon sa gabii, hugot nga restriksyon sa mga trak, ug ang layo nga biyahe paingon sa Aloguinsan human gisira ang landfill sa Binaliw.
Matod ni Mayor Nestor Archival, ang P500 milyunes nga budget sa waste management sa dakbayan dili na igo human ang pagdahili sa basura sa Binaliw niadtong Enero 8, 2026, nga namugna sa pagpasira sa landfill ug nagduso sa pagpangita og laing kabalhinan.
“Sa tinuod lang, ang budget dili na igo. Ang P500 milyunes nga alokasyon gikwenta sa dihang ang atong landfill didto pa sa Binaliw. Pagpasira niini, kinahanglan ming mangita og laing paagi,” asoy ni Archival.
Sa sinugdanan, ang dakbayan nidala sa basura ngadto sa Consolacion, apan ang pribadong landfill didto nagsilbi na sa daghang local government units (LGUs) sa Metro Cebu ug dili na makasarang sa kadaghan sa basura sa Sugbo. Kini ang nagtukmod sa mga opisyal sa pagbalhin ngadto sa Aloguinsan sa habagatang-kasadpan sa Sugbo, butang nga dako og pasaka sa gasto sa operasyon.
Gibutyag ni Archival nga sa pagkakaron, ang Dakbayan sa Sugbo nagbayad og P3,906 matag tonelada ngadto sa usa ka pribadong hauler aron ibalhin ang basura gikan sa temporaryong holding area sa South Road Properties (SRP) paingon sa Aloguinsan.
Mokabat sa 1,000 ka toneladang basura ang gihatod matag adlaw.
Tungod sa truck ban ug mga kabalaka sa mga lungsod nga agianan, ang paghakot gihimo sa gabii. Ang mga trak magsugod sa pagkarga sa SRP sa alas 6:00 sa gabii aron makaapas sa alas 8:00 nga truck ban ug malikayan ang paghuot sa trapiko.
“Usa sa mga hagit mao ang pagseguro nga ang mga trak natabunan og tarong ug ang mga drayber kinahanglan nga mag-amping pag-ayo. Dili kita makahatod sa buntag tungod kay ang pipila ka mga mayor sa mga lungsod nga agianan nagreklamo na,” matod ni Archival.
Gihangyo sab niya ang pribadong hauler nga mopahigayon og labing minos tulo ka biyahe matag gabii aron hinayhinay nga makuhaan ang tapok sa basura sa SRP.
Bisan pa sa mga hagit sa logistics, giingon ni Archival nga miarang-arang na ang pagkolekta sa basura sulod sa dakbayan kon itandi sa panahon nga sa Consolacion pa kini gilabay. Niadtong panahona, ang mga trak sa basura sa dakbayan ug barangay naglinya sa kadalanan samtang nagpaabot sa ilang turno sa landfill.
Karon, ang mga trak sa barangay didto na magdiskarga sa SRP, samtang ang pribadong hauler na ang modala niini sa layong biyahe ngadto sa Aloguinsan.
“Kon ang atong transfer station makadawat og 400 ka tonelada matag adlaw ug makahimo kita sa paghatod og 1,000 ka tonelada matag adlaw ngadto sa Aloguinsan, labing minos makuhaan ang nagpundok nga basura,” dugang niya.
Aron masulbad ang nagsaka nga gasto, ang City Council nagtuon karon sa posibilidad sa pag-abli pag-usab sa tulo ka hektaryang bahin sa Prime Integrated Waste Solutions (PWS) landfill sa Binaliw, samtang nagpaabot sa pagtugot gikan sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) 7.
Kon ihatag sa DENR ang permiso karong tuiga, matod ni Archival nga gamay na lang nga dugang pundo ang gikinahanglan.
Apan kon dili, ang gasto posibleng modoble pa. / CAV